DĖSHIROJ
TĖ PENDOHEM, POR
Falėnderimi i takon Allahut. Atė e falėnderojmė dhe vetėm prej Tij ndihmė kėrkojmė. Atė qė e udhėzon Allahu, ska kush qė e humb, e ai qė e humb rrugėn e vėrtetė, ska kush qė e udhėzon pėrveē Allahut. Dėshmoj se nuk ka Zot tjetėr veē Allahut. Ai ėshtė Njė dhe nuk ka ortak. Dėshmoj se Muhammedi ėshtė rob dhe i Dėrguar i Tij.[1]
Allahu i ka urdhėruar tė gjithė besimtarėt tė bėjnė teube (pendim) kur tha: Pendohuni tė gjithė tek Allahu, o besimtarė, nė mėnyrė qė tė gjeni shpėtim. (Nur: 31) Ai, robėrit i ndau nė tė penduar dhe mizorė, duke mos lėnė vend pėr tė tretin, andaj edhe tha: E ata qė nuk pendohen janė mizorė. (Huxhurat: 11)
Kjo ėshtė koha kur shumica e njerėzve janė larguar nga feja e Allahut. Gjynahet na pėrshkuan e fesati u pėrhap aq shumė, sa gati tė gjithė i pėrfshiu diēka nga fėlliqėsirat e gjynaheve, pėrveē atyre qė i ruajti Allahu.
Por, deshi Allahu tė pėrhapet Drita e Tij dhe i zgjoi shumė nga tė zhyturit nė errėsirė dhe tė koturit nė gjumė, qė tė hetojnė se i kanė lėnė pas dore detyrat ndaj Allahut. Ata u penduan pėr lajthitjet dhe mosdėgjimin dhe i drejt-uan zemrat e tyre kah kėshtjella e pendimit. Disa tė tjerė e braktisėn jetėn e mėrzitshme dhe telashet e saj pėr ti hyrė rrugės qė i nxjerr nga errėsira nė dritė.
Kėta kalorės, gjatė shtegtimit tė tyre, hasin nė pengesa dhe frikėsohen se mos vallė nuk do tė arrijnė deri te pendimi. Kėto pengesa janė ose tė karakterit individual-shpirtėror, ose tė karakterit tė jashtėm, nga rrethi ku jetojnė.
Kjo ishte edhe arsyeja kryesore pėr shkrimin e kėsaj broshure, duke pasur shpresė se nė tė do tė ketė shpalim pėr pshtjellimet, sqarim pėr dyshimet, argument pėr vendi-met dhe pengesė pėr shejtanin.
Kjo broshurė pėrmban njė hyrje pėr rrezikun e pakujdesisė ndaj gjynaheve, pastaj njė shpjegim rreth kushteve tė pendimit dhe mjekime shpirtėrore sė bashku me fetva tė rėndėsishme tė pėrforcuara me argumente nga Kurani, Suneti dhe mendimet e dijetarėve.
Lus Allahun qė me kėto porosi tė kem dobi unė dhe vėllezėrit e mi muslimanė. Nga ata do tė mė mjaftonte njė dua e pėrzemėrt ose njė kėshillė e sinqertė. Allahu na i faltė gabimet tė gjithėve!
Autori
Dije, Allahu tė mėshiroftė, se kur Allahu i Madhėruar urdhėroi robėrit e Tij qė ti pendohen, e bėri kusht qė teube-ja tė jetė e sinqertė dhe tha:
O ju qė keni besuar, pendohuni tek Allahu me njė pendim tė sinqertė! (Tahrim: 8)
Allahu na dha afat pėr tu penduar para se tė fillojnė tė regjistrojnė Kiramun Katibin (Melekėt e regjistrimit). Pėr kėtė Muhammedi alejhi selam tha: Meleku qė qėndron nė anėn e majtė pėr besimtarin gabimtar ngre lapsin (nuk regjistron) gjashtė orė. Nėse pendohet dhe i kėrkon falje Alla-hut, e lėshon lapsin, e nėse jo, i regjistrohet njė gabim.
Transmeton Taberaniu dhe Bejhekiu
Por Allahu na jep edhe njė afat pas regjistrimit, afat qė zgjat deri para momentit tė vdekjes.
Ėshtė fatkeqėsi qė shumica e njerėzve nuk shpresojnė tek Allahu dhe as qė dėshirojnė tė jenė tė ndershėm, andaj edhe i bėjnė gjynah Allahut ditė e natė. Njė grup tjetėr ėshtė zėnė me asgjėsimin e gjynaheve. Tė tillėt i sheh tek i asgjėsojnė disa gjynahe tė vogla, duke thėnė pėr shembull: Ēdėmton njė shikim apo njė pėrshėndetje me njė femėr tė huaj?! Ata zbaviten duke shikuar lakuriqėsi nėpėr revista dhe filma, saqė disa prej tyre, pasi kuptojnė se njė ēėshtje ėshtė haram, pyesin pa u brengosur fare: Sa tė kėqija ka nė tė? A ėshtė gabim i madh apo i vogėl? Nėse vėrtet e ke vėrejtur njė gjendje tė tillė, atėherė krahaso kėtė gjendje dhe dy urtėsitė vijuese tė shėnuara nė Sahihun e Imam Buhariut, Allahu e mėshiroftė:
1) Transmetohet se Enesi (radijAllahu anhu) ka thėnė:Ju jeni duke bėrė disa punė qė nė shikimin tuaj janė mė tė imta se qimja, kurse ne, nė kohėn e Pejgamberit alejhi selam, i kemi llogaritur se janė shkatėrruese.
2) Transmetohet se Abdull-llah ibni Mesudi (radijAllahu anhu) ka thėnė: Besimtari i sheh gabimet e veta sikur tė jetė ulur nėn njė bjeshkė, nga e cila ka frikė se mos po i bie mbi kokė, ndėrsa gjynahqari i sheh gabimet e veta sikur njė mizė, e cila kalon kah hunda e tij, e ai e tremb (me dorėn e tij) dhe e largon.
A thua kėta gjynahqarė e vėrejnė rrezikun e ēėshtjes nė fjalė kur lexojnė hadithin e Muhammedit aljehiselam Mjerė ju nėse i asgjėsoni gjynahet! Ai qė i asgjėson gjynahet ėshtė si shembulli i njė grup njerėzish tė cilėt (gjatė rrugės) zbresin nė njė luginė. Ēdonjėri prej tyre sjell nga njė krande, derisa grumbullojnė aq sa mund ta pjekin bukėn e tyre. Nėse njė person merret me agjėsimin e gjynaheve ato pady-shim do ta shkatėrrojnė atė. Sipas njė transmetimi tjetėr: Mjerė ju nėse i asgjėsoni gjynahet! Ashtu ato do ti grumb-ullohen personit dhe do ta shkatėrrojnė atė.
Transmeton Ahmedi
Dijetarėt kanė theksuar se gjynahu i vogėl vjen nga pakėsimi i turpit, mosbrengosja, mosfrika ndaj Allahut dhe asgjėsimi i vetė gjynahut, kėshtu qė i bashkangjitet gjynahut tė madh dhe ngrihet nė shkallėn e tij. Dijetarėt kanė thėnė: Gjynahu i vogėl nuk trajtohet si i vogėl nėse pėrsėritet, kurse gjynahu i madh nuk trajtohet si i madh nėse kėrkohet falje (istigfar). Kujt ėshtė nė kėtė gjendje i themi: Mos shiko nė peshėn e gjynahut, por shiko kujt po i bėn gjynah.
Nga kėto fjalė me siguri do tė kenė dobi tė sinqerta, inshaAllah, ata qė i ndiejnė tė metat dhe gabimet shpirtėri-sht, e jo ata qė janė shfrenuar nė marrėzitė e tyre dhe janė kėmbėngulės nė gabime.
Kėto fjalė janė pėr ata qė u besojnė Fjalėve tė Allahut:
Njoftoji robėrit e Mi se, vėrtet, Unė jam Ai qė fal shumė dhe jam Mėshirues i madh. Po njoftoji se dėnimi Im ėshtė dėnim i dhimbshėm.
(Hixhr:49-50)
KUSHTET E PENDIMIT DHE PIKAT PLOTĖSUESE TĖ TIJ
Fjala teube (pendim) ėshtė fjalė e madhe, me kuptim tė thellė e jo si mendon dikush: shprehje me gojė e pastaj vazhdim nė gabime. Nėse e vrojtojmė ajetin kuranor: Kėr-kojeni falje Zotit tuaj dhe pendohuni (kthehuni) tek Ai. (Hud:3), do tė shohim se teubeja ėshtė shtesė mbi istigfarin (kėrkimi i faljes).
Pasi ēėshtja ėshtė mjaft me rėndėsi dhe me peshė tė madhe, patjetėr duhet tė ketė kushte. Dijetarėt islamė kanė cekur disa kushte tė teubes, tė mbėshtetura nė ajete dhe hadithe. Ato janė:
I pari: Braktisja e gjynahut menjėherė.
I dyti: Pendimi pėr gabimin e bėrė.
I treti: Zotimi se nuk e pėrsėrit mė.
I katėrti: Kthimi i hakut atyre qė dėmtoi ose kėrkimi i faljes.
Disa dijetarė shtojnė edhe disa pika plotėsuese pėr teuben e sinqertė, tė cilat do ti citojmė sė bashku me disa shembuj:
E para: Lėnia e gjynahut tė jetė vetėm pėr Allahun, jo pėr ndonjė qėllim tjetėr, sikur pamundėsia pėr ta bėrė ose frika nga fjalėt e njerėzve.
Shembull: Nuk llogaritet i penduar ai qė i braktis gjynahet pėr pozitė ose autoritet, ose nga frika se mos po largohet nga vendi i punės.
Po ashtu, nuk llogaritet i penduar ai i cili i braktis gjynahet pėr ta ruajtur shėndetin dhe fuqinė e tij, sikur ai qė e lė zinan (prostitucionin) nga frika e sėmundjeve ngjitėse ose pse ia dobėson trupin dhe kujtesėn.
Nuk llogaritet i penduar as ai qė e lė vjedhjen nga arsyeja se nuk e ka gjetur hyrjen e shtėpisė, se nuk ka pasur mundėsi qė ta hapė arkėn, apo ka pasur frikė nga rojtari a polici.
Gjithashtu, nuk ėshtė i penduar ai qė e lė marrjen e ryshfetit nga frika se mos dhėnėsi i tij ėshtė nga ndonjė shoqatė qė lufton ryshfetin.
Nuk llogaritet i penduar kush e lė pirjen e alkoolit apo marrjen e drogės nga arsyeja se ka mbetur pa tė holla.
Po ashtu, nuk llogaritet se ėshtė penduar ai qė nuk ėshtė nė gjendje ta bėjė gjynahun nga ndonjė shkak jashtė dėshirės sė tij. Shembull: Rrenacaku qė e kap ndonjė sėmundje qė ia merr gojėn; zinaqari qė e humb fuqinė pėr kontakt seksual; vjedhėsi qė humb duart nė ndonjė fatkeqėsi. Pra, personat e kėtillė patjetėr duhet ta pranojnė gjynahun me keqardhje dhe tė pendohen pėr tė. Gjithashtu, ti shmangen krejtėsisht e pastaj mos tė pėrmallohen apo tė dėshpėrohen nėse u ikėn, prandaj edhe alejhi selami thotė: Pendimi ėshtė teube.
Trasmeton Ahmedi dhe Ibni Maxhe
Allahu e konsideron tė paaftin, tė cilit i bie ndėr mend tė bėjė njė gjynah, njėjtė si bėrėsin e gjynahut. E ja seē tha Muhammedi alejhi selam: Kjo botė ėshtė pėr katėr persona: Njė rob tė cilin e furnizon Allahu me pasuri dhe dituri, e ai nėpėrmjet tyre ia ka frikėn Zotit, nga ato u ndan tė afėrmve dhe e di se edhe Allahu ka nė to hak, ky ėshtė nė pozitėn mė tė nderuar. Dhe njė rob tė cilin Allahu e ka furnizuar me dituri, por jo edhe me pasuri, e ai thotė me sinqeritet: Sikur tė kisha pasuri, do tė veproja siē vepron filani. Sipas kėtij qėllimi, edhe ky ka shpėrblimin e njėjtė me tė parin. Dhe njė rob tė cilin Allahu e ka furnizuar me pasuri, por jo edhe me dituri, e ky e keqpėrdor pasurinė e vet pa dituri. Krahas pasurisė nuk ia ka frikėn Allahut, nuk u ndan tė afėrmve dhe nuk e di se edhe Allahu ka nė to hak. Ky ėshtė nė pozitėn mė tė poshtėr. Dhe njė rob tė cilin Allahu nuk e furnizoi as me dije as me pasuri, e ai thotė: Sikur tė kisha pasuri, do tė veproja siē vepron filani. Sipas qėllimit, edhe ky e ka dėnimin e njėjtė me tė fundit.
Transmeton Ahmedi dhe Tirmidhiu
E dyta: Ta ndiejė tė keqen e gjynahut dhe dėmin e tij. Kjo do tė thotė se pendimi i vėrtetė nuk mund tė jetė krahas ndjenjės sė kėnaqėsisė dhe gėzimit kur i kujton gjynahet e kaluara, ose kur lakmon kthimin e tyre nė tė ardhmen. Ibni Kajjimi nė dy librat e tij Ed-dau ved-devau dhe El-fevaid ka cekur dėmet e shumta qė sjellin gjynahet. Prej tyre janė: mosarritja deri te dituria, egėrsimi i zemrės, vėshtirėsimi i ēėshtjeve, dobėsimi i trupit, humbja e respek-tit, largimi i bereqetit, pakėsimi i suksesit, ngushtimi i shpir-tit, lindja e problemeve, adaptimi nė gjynahe, mosrespekti ndaj Allahut, mosrespekti ndaj njerėzve, mallkimi i kafshėve ndaj tij, veshja e petkut tė nėnēmimit, vulosja e zemrės, hyrja nė mallkim, mospranimi i duave, shtimi i turbullirave nė tokė dhe nė det, zhdukja e xhelozisė, humbja e turpit, ndėrprerja e nimeteve, ardhja e dėnimit, trishtimi i zemrės sė gjynahqarit, mbetja nė robėri tė shejtanit, pėrfundimi i keq nė kėtė botė dhe dėnimi i dhembshėm nė botėn tjetėr.
Njohja e pasojave tė rėnda qė sjellin gjynahet e dety-ron besimtarin tė largohet nga gjynahet nė tėrėsi. Disa njerėz kalojnė prej njė gjynahu nė njė gjynah tjetėr pėr disa shkaqe. Ndėr to janė:
1) beson se dėmet e gjynahut tjetėr janė mė tė lehta;
2) shpirti i anon mė tepėr, kurse epshi e nxit;
3) rrethanat e kėtij gjynahu janė mė tė volitshme, pėrkundėr tė tjerave, tė cilat kėrkojnė mė tepėr pėrgatitje dhe kushtet nuk i kanė tė gatshme dhe tė plota;
4) shoqėria e tij ende shkon pas gjynaheve, prandaj atij i vjen vėshtirė tė ndahet prej tyre;
5) nganjėherė personit gjynahu i sjell autoritet dhe pozitė nė shoqėri dhe i vjen vėshtirė qė ta humbė kėtė pozitė, prandaj edhe vazhdon nė kėtė gjynah, mu si disa qeveritarė tė cilėt bien pre e sherrit dhe e fesatit. Prej tyre ishte edhe Ebu Nuvasi, i cili, kur u kėshillua dhe u qortua pėr kėmbė-nguljen nė gjynahe prej Ebul Atahijjes, poetit fetar, tha:
A mendon, o Atahijje,
unė ti lė kėto zbavitje?
Ta shkatėrroj me adhurime
unė nė popull pozitėn time?
E treta: Ta shpejtojė njeriu teuben e mos ta vonojė, sepse vonimi i saj nė thelb ėshtė gjynah qė kėrkon teube tė sėrishme.
E katėrta: Tė frikėsohet se mos teubeja e tij ėshtė e mangėt dhe mos tė garantohet se i ėshtė pranuar e pastaj ti mbėshtetet vetes dhe tė sigurohet nga ndėshkimi i Allahut.
E pesta: Ta kompensojė atė qė i ka kaluar nga haku i Allahut, pėr shembull, nxjerrja e zekatit qė nuk e jepte mė parė, sepse zekati ėshtė hak (e drejtė) e tė varfėrit.
E gjashta: Ta braktisė vendin e gjynahut, nėse prania atje e fut nė gjynah.
E shtata: Ta braktisė atė qė i ndihmoi nė gjynah (kjo pikė dhe ajo mė parė janė urtėsi tė hadithit vrasėsi i njėqindėve, i cili do tė ceket mė vonė).
Allahu thotė:
Atė ditė shokėt e ngushtė do tė jenė armiq tė njėri-tjetrit, pėrveē atyre qė ishin tė sinqertė nė miqėsi. (Zuhruf: 67)
Bashkėpunėtorėt nė tė keqe do tė mallkojnė njėri-tjetrin Ditėn e Gjykimit. Andaj ėshtė detyrė jotja, o i penduar, tė largohesh nga ata dhe ti shkėpusėsh tė gjitha lidhjet, tė kesh kujdes nga ata, nėse nuk ke mundėsi ti thėrrasėsh nė rrugėn e shpėtimit. Gjithashtu, ruaju mos tė tė tėrheqė shejtani dhe ta zbukuron kthimin te ta nėpėrmjet thirrjes tėnde nė rrugėn e shpėtimit, kur ti e di se je i dobėt dhe nuk mund tu rezistosh.
Kemi shumė raste ku disa persona janė kthyer pėrsėri nė gjynahe duke i pėrtėrirė lidhjet me shokėt e mėparshėm.
E teta: Shmangia e gjėrave tė ndaluara, si p.sh.: pijet alkoolike, veglat muzikore, fotografitė dhe filmat e shfrenu-ar (pornografikė), tregimet erotike dhe statujat. Ato duhen thyer, shmangur ose djegur.
Ėshtė e domosdoshme zhveshja e tė gjitha rrobave tė xhahilijjetit nga i penduari nė prag tė marrjes sė qėndrimit islam. Sa prej rasteve kemi qė janė bėrė shkak kėto rroba qė tė penduarit tė kthehen nga pendimi i sinqertė dhe ta shtrembėrojnė rrugėn e tyre pas udhėzimit. Lusim Allahun tė na forcojė!
E nėnta: Tė zgjedhė shokė tė mirė, tė cilėt do ti ndihmojnė pėr ti zėvendėsuar tė kėqijtė. Gjithashtu, duhet tė marrė pjesė nė tubimet ku pėrmendet Allahu dhe zhvillohet dija, nė mėnyrė qė ta mbushė kohėn me gjėrat qė i sjellin dobi e mos tė gjejė vend shejtani pėr tia pėrkujtuar tė kaluarėn.
E dhjeta: Ta pastrojė trupin e tij, tė cilin e ka mbajtur me fitim tė palejueshėm, dhe ta shpenzojė fuqinė e tij duke e respektuar Allahun.
E njėmbėdhjeta: Ta bėjė teuben para gargarės (para se ti vijė fryma nė fyt) dhe para se tė lindė Dielli nga perėndimi. Gargara ėshtė zėri qė del nga fyti me rastin e daljes sė shpirtit. Qėllimi parėsor ėshtė qė teubeja tė bėhet para se tė ndodhė kijameti i vogėl (vdekja) dhe kijameti i madh (shkatėrrimi i botės), duke pasur pėr argument fjalėn e Pejgamberit alejhi selam: Kush pendohet para gargarės, Allahu ia pranon teuben. Dhe: Kush pendohet para se tė lindė Dielli nga perėndimi, Allahu ia pranon pendimin.
Transmeton Muslimi
Kėtu do tė pėrmendim shembuj tė pendimit nė kohėn e gjeneratės sė parė, nė kohėn e sahabėve tė Pejgamberit alejhi selam.
Transmetohet nga Burejde (radijAllahu anhu), se Maiz bin Malik el-Eslemi erdhi tek i Dėrguari dhe tha: O i Dėrguari i Allahut, unė i kam bėrė zullum vetes dhe kam bėrė zina, dėshiroj tė mė pastrosh! Pejgamberi e ktheu. Tė nesėrmen erdhi prapė dhe i tha: O i Dėrguari i Allahut, unė kam bėrė zina. Ai prapė e ktheu. Pejgamberi alejhi selam dėrgoi dikė te populli i tij dhe pyeti: A mos dini diēka nė ėshtė i sėmurė nga mendtė? Ata thanė: Ne dimė se mendjen e ka tė plotė dhe me sa shohim ėshtė prej tė mirėve. I erdhi ai edhe pėr tė tretėn herė. I Dėrguari prapė pyeti pėr tė dhe e informuan se nuk ka gjė dhe ėshtė i shėndoshė. E kur i erdhi edhe pėr tė katėrtėn herė e hapi njė gropė pėr tė, urdhėroi qė tė gurėzohet dhe ashtu u bė. Burejdeja tha: Pastaj erdhi Gamidija dhe i tha: O i Dėrguari Allahut, unė kam bėrė zina, mė pastro! Edhe atė e ktheu. Tė nesėrmen i tha: Pse mė kthen? A do tė mė kthesh siē e ke kthyer Maizin? Pėr Zotin, unė jam me barrė. Atėherė tha: Nėse jo, atėherė shko derisa ta lindėsh. Kur lindi, i erdhi me fėmijėn nė pelena dhe i tha: Ja, ky ėshtė, e kam lindur. Ai ia ktheu: Shko dhe ushqeje derisa ta ndash nga gjiri. Kur e ndau nga gjiri, erdhi sė bashku me fėmijėn, i cili nė dorėn e tij mbante njė copė bukė, dhe i tha: Ja, o i Dėrguari i Allahut, e kam ndarė nga gjiri dhe po ushqehet vetė. Atėherė ia dha nė mbrojtje fėmijėn njėrit prej muslimanėve, urdhėroi qė ti hapet njė gropė deri nė gjoks dhe dha urdhėr te njerėzit qė ta gurėzojnė. Halid bin Velidi mori njė gur dhe e gjuajti nė kokė, saqė gjaku i saj e spėrkati fytyrėn e Halidit, e ky e shau. Pejgamberi alejhi selam e dėgjoi sharjen e tij dhe i tha: Ngadalė, o Halid, se pasha Atė, nė dorėn e tė Cilit ėshtė shpirti im, ajo ka bėrė njė teube qė, sikur ta kishte bėrė mbledhėsi i tatimeve (haraxhit dhe zekatit), do ti falej. Pastaj ia fali namazin e xhenazes dhe e varrosėn.
Transmeton Muslimi
Sipas njė transmetimi tjetėr tregohet se Umeri i ka thėnė tė Dėrguarit tė Allahut: O i Dėrguar i Allahut, njėherė e gurėzove e pastaj po ia fal edhe xhenazen?! Pejgamberi ia ktheu: Ka bėrė njė teube qė, sikur tu ndahej shtatėdhjetė banorėve tė Medinės, do tu mjaftonte. A ke gjetur diēka mė tė vlefshme se ajo qė sakrifikoi vetveten pėr Allahun?!
Transmeton Abdur-Rezaku nė koleksionin e tij
Dikush mund tė thotė: Dėshiroj tė pendohem, por ēfarė mė garanton faljen e Allahut nėse pendohem? Unė dėshiroj tė ndjek rrugėn e sigurtė, por mė ndėrhyn ndjenja e dyshimit. Sikur ta dija se Allahu mi fal gjynahet, do tė pendohesha!
I them atij: Atė qė ti ndien nė shpirtin tėnd e kanė ndier nė shpirtrat e tyre edhe tė tjerė para teje, sahabėt e Resulull-llahut alejhi selam.
Sikur tė ndalesh pak e tė mendosh pėr kėto dy rastet vijuese, hamendja ka pėr tu larguar nga shpirti yt, me lejen e Allahut.
Imam Muslimi (rahimehull-llah) na pėrcjell rastin e pranimit tė Islamit nga Amėr ibėn Asi, i cili thotė:Kur Allahu e dashuroi Islamin nė zemrėn time, i shkova Pejgam-berit alejhi selam dhe i thashė: Zgjate tė djathtėn, se dua tė ta jap besėn. E zgjati tė djathtėn e unė i tėrhoqa duart e mia. Atėherė mė tha: Ēke, o Amėr? I thashė: Desha tė shtroj disa kushte. Ai mė tha: Ēfarė kushtesh? I thashė: Tė mė falen gabimet! Ai ma ktheu: A nuk e di, o Amėr, se Islami i fshin tė kaluarat, edhe hixhreti i fshin tė kaluarat, por edhe haxhi i fshin tė kaluarat?
Imam Muslimi transmeton, nga Ibni Abbasi (radijAllahu anhuma), se disa njerėz nga mushrikėt kanė bėrė vrasje, saqė e kanė tepruar, gjithashtu kanė bėrė zina, saqė e kanė tepruar. Pastaj erdhėn te Muhammedi alejhi selam dhe e pyetėn: Ajo qė po thua dhe po ajo nė tė cilėn na thėrret ėshtė vėrtet e mirė. Sikur tė na lajmėroje se, pėr atė qė kemi bėrė, ka falje, atėherė do ta pranonim! Atėherė zbriti ajeti kuranor: Dhe ata qė pėrveē Allahut nuk lusin ndonjė zot tjetėr dhe nuk mbysin njeri pėrveē kur e meriton, nė bazė tė drejtėsisė, dhe qė nuk bėjnė kurvėri, ndėrsa kush i punon kėto, ai e gjen ndėshkimin. (Furkan: 68)
Gjithashtu ajeti tjetėr: Thuaj: O robėrit e Mi, ju tė cilėt e keni ngarkuar veten me shumė gabime, mos e humbni shpresėn ndaj mėshirės sė Allahut, se vėrtet Allahu i fal tė gjitha mėkatet. (Zumer: 53)
Ti mund tė thuash: Dėshiroj tė pendohem, por gjynahet e mia janė tė shumta. Nuk ka lloj prej punėve tė ndyra qė nuk e kam bėrė, saqė nuk e di se a mund tė mi falė Allahu?
Por tė them ty, or vėlla, se ky problem nuk ėshtė vetėm yti, por i shumicės sė atyre tė cilėt dėshirojnė tė pendohen. Mė kujtohet rasti i njė tė riu, i cili mu drejtua me pyetje duke mė treguar se ka filluar tė bėjė gjynahe qysh nė vitet e hershme, se si ai kishte kaluar vetėm tė shtatėmbėdhjetat kurse regjistri i tij ishte pėrplot me veprime tė ndyra, tė mėdha e tė vogla, nga tė gjitha llojet, me tė gjitha moshat. Ai kishte dhunuar njė vajzė tė vogėl, kishte bėrė njė mori vjedhjesh dhe mė nė fund thotė: Unė jam penduar tek Allahu xhel-le shanuhu. Tani zgjohem natėn dhe fal namaz, i agjėroj tė hėnat dhe tė enjtet, lexoj Kuran ēdo herė pas namazit tė sahabut. A thua, a pranohet pendimi im?
Ėshtė bazė tek ne, si ithtarė tė Islamit, ti kthehemi burimit, Kuranit dhe Sunetit, kur janė nė pyetje dispozitat, zgjidhjet dhe ilaēet. Kur i kthehemi Kuranit, aty gjejmė Fjalėn e Allahut:
Thuaj: O robėrit e Mi, tė cilėt e keni ngarkuar veten me shumė gabime, mos e humbni shpresėn nga mėshira e Allahut, se vėrtet Allahu i fal tė gjitha mėkatet. Ai ėshtė qė shumė fal dhe ėshtė Mėshirues. Dhe kthehuni tek Zoti juaj dhe pendojuni Atij.(Zumer:53,54)
Ja, pra, kjo ėshtė pėrgjigjja e saktė pėr problemin e sipėrpėrmendur dhe ėshtė aq e qartė, saqė nuk ka nevojė pėr sqarim. Ndėrsa tė menduarit se gjynahet janė mė tė mėdha se vetė falja e Allahut rrjedh nga mosbindja e personit nė gjerėsinė e rahmetit tė Allahut, nga mungesa e besimit nė fuqinė e Allahut pėr ti falur tė gjitha gjynahet, nga dobėsimi i njė virtyti tė rėndėsishėm prej virtyteve tė zemrės, e ajo ėshtė shpresa, dhe mosbesimi nė fuqinė e pendimit nė shlyerjen e gjynaheve tė kaluara.
Tani do ti pėrgjigjemi ēdonjėrės prej kėtyre dilemave:
E para: Mjafton pėr tė si sqarim Fjala e Allahut:
Mėshira Ime pėrfshin ēdo gjė. (Araf: 156)
E dyta: I mjafton hadithi kudsijj dhe i vėrtetė: Thotė Allahu: Kush e di se Unė kam fuqi pėr ti falur gjynahet, ia fal atij dhe nuk mė vjen vėshtirė, nėse nuk mė bėn tjetėrkė ortak.
Transmeton Taberaniu dhe Hakimi
Qėllimi i kėtij hadithi ėshtė kur robi ta takojė Zotin e tij nė ahiret.
E treta: Kėtė dilemė do ta shėrojė hadithi kudsijj vijues: O bir i Ademit, ēdoherė qė mė thėrret dhe mė lutesh, Unė ti fal ato qė i ke bėrė dhe nuk mė vjen vėshtirė. O bir i Ademit, sikur tė arrijnė gjynahet e tua kupėn e qiellit, e pastaj tė mė kėrkosh falje, do tė tė fal dhe nuk mė vjen rėndė. O bir i Ademit, sikur tė vish tek Unė me gjynahe sa ėshtė toka, dhe mė takon pa mė bėrė askė ortak, do tė tė vij me falje sa ėshtė toka.
Transmeton Tirmidhiu
E katėrta: I mjafton hadithi i Resulull-llahut alejhi selam kur thotė: Ai qė pendohet nga gjynahu, ėshtė si ai qė nuk ka bėrė gjynah fare. Transmeton Ibni Maxhe.
Atij qė e vėshtirėson faljen e Allahut pėr gjynahet e tij tė grumbulluara, po ia pėrkujtojmė hadithin nė temėn vijuese.
Nga Ebi Seid El-Huderiu transmetohet se Pejgamberi alejhi selam ka thėnė: Nga ata qė kanė qenė para jush, ka qenė njė njeri qė i ka mbytur 99 veta. Pastaj kėrkoi njeriun mė tė ditur nė sipėrfaqe tė tokės. Atė e drejtuan te njė prift, tė cilit i shkoi dhe e pyeti: Pėr njė qė ka mbytur 99 veta, a ka teube? Ai iu pėrgjigj: Jo. E ky edhe kėtė e mbyti dhe i plotėsoi njėqind. Pastaj prapė kėrkoi njeriun mė tė ditur nė sipėrfaqe tė tokės. E drejtuan te njė njeri i ditur dhe e pyeti: Pėr njė njeri qė i ka mbytur njėqind veta, a ka teube pėr tė? Ai iu pėrgjigj: Po, e kush mund ta ndajė atė nga teubeja?! Pastaj vazhdoi: Shko nė filan vend, nė tė cilin ka njerėz qė i bėjnė ibadet Allahut dhe adhuro Allahun sė bashku me ta, e mos u kthe nė vendin tėnd, se ai ėshtė vend i fesatit. Mori rrugėn dhe, pasi e kaloi gjysmėn e rrugės, i erdhi vdekja. Atėherė ranė nė dilemė melaiket e rahmetit dhe melaiket e dėnimit. Melaiket e rahmetit thanė: Ai u pendua dhe u drejtua me zemrėn e tij kah Allahu. Melaiket e dėnimit thanė: Ai kurrė njė punė tė mirė se ka bėrė. Atėherė u erdhi njė melek nė formė tė njeriut dhe e bėnė ndėrmjetėsues tė tyre. Ai u tha: Mateni largėsinė mes dy vendeve dhe, te cili ėshtė mė afėr, atij i takon. Kur e matėn, e panė se ėshtė mė afėr vendit ku dėshironte tė shkonte dhe e morėn melaiket e rahmetit.
Transmeton Buhariu, Muslimi
Nė njė transmetim tjetėr tė vėrtetė thuhet: Ka qenė mė afėr fshatit tė mirė pėr njė pėllėmbė dhe u konsiderua prej tyre Kurse nė njė transmetim tjetėr, gjithashtu tė vėrtetė, thuhet: E urdhėroi Allahu njėrin fshat tė largohet e tjetrin tė afrohet dhe u tha: Mateni largėsinė e tė dyve, dhe e panė se ėshtė mė afėr fshatit pėr njė pėllėmbė, ashtu qė iu falėn gjynahet.
Po, po kush mund ta ndajė atė nga teubeja?! E ti qė dėshiron tė pendohesh, a mos tė duken gjynahet e tua mė tė mėdha se tė kėtij personi tė cilit Allahu ia fali?! Kurrsesi, atėherė pse dėshpėrohesh?!
Por ēėshtja, more vėlla musliman, ėshtė edhe mė e ēuditshme se kjo. Studio pak Fjalėn e Allahut:
Ata qė pėrveē Allahut nuk lusin ndonjė zot tjetėr dhe nuk mbysin njeriun qė e ka ndaluar Allahu, por vetėm kur e meriton, nė bazė tė drejtėsisė, dhe nuk bėn kurvėri, ndėrsa kush e punon kėtė, ai e gjen ndėshkimin. Atij i dyfisho-het dėnimi Ditėn e Kijametit dhe aty mbetet i pėrbuzur pėrgjithmonė. Pėrveē atij qė ėshtė penduar dhe ka bėrė vepra tė mira, Allahu ua shndėrron tė kėqijat nė tė mira. Allahu ėshtė Mėshirues, ndaj ai fal shumė (Furkan: 68:70)
Ti hedhim njė shikim Fjalės sė Tij: Tė tillėve Allahu ua shndėrron tė kėqijat nė tė mira, na e bėn tė qartė sa i mėshirshėm ėshtė Allahu ndaj nesh. Dijetarėt thonė se shndėrrimi kėtu ėshtė dy llojesh:
I pari: Shndėrrimi i vetive tė kėqija nė veti tė mira ashtu siē shndėrrohet shirku nė iman, zinaja nė nder dhe pastėrti, gėnjeshtra nė drejtėsi, tradhtia nė besueshmėri, e kėshtu me radhė.
E dyta: Shndėrrimi i tė kėqijave me tė mira Ditėn e Kijametit. Mendo pak nė Fjalėn e Allahut: Ua shndėrron Allahu tė kėqijat nė tė mira. Ai nuk tha: Ēdo tė keqe do ta shndėrrojmė me ēdo tė mirė qė do tė bėjnė, sepse ato mund tė jenė mė pak, baraz apo mė shumė me numėr apo me peshė, po kjo matet sipas sinqeritetit tė tė penduarit dhe vlerės sė pendimit tė tij. Po a ka nimet mė tė madh se ky? Tani shiko sqarimin e kėsaj dhuntie hyjnore nė kėtė hadith tė bukur:
Nga Abdur-rahman bin Xhubejri transmetohet se Ebi Tavil Shatb el-Memdudi i ka ardhur Pejgamberit alejhi selam, kurse nė disa versione tė tjera thuhet: I ka ardhur njė plak i shtyrė nė moshė, saqė vetullat i kishin rėnė mbi sy, i mbėshtetur nė shkop, iu afrua Pejgamberit alejhi selam dhe i tha: Mė trego pėr njė njeri qė i ka bėrė tė gjitha gjynahet dhe nuk ka lėnė asgjė prej tyre pa punuar, pra i ka bėrė tė gjitha, qofshin tė vogla apo tė mėdha. Nė njė version tjetėr: ka bėrė ēdo gjė qė i ka ardhur nė dorė, saqė, sikur tė shpėrndahej gjynahu i tij nė mes banorėve tė tokės, prapė do ti shkatėrronte ata.) A ka vend pėr pendim? Alejhi selami tha: A je bėrė musliman? Njeriu tha: Sa mė pėrket mua, unė dėshmoj se nuk ka Zot tjetėr veē Allahut dhe se ti je i Dėrguari i Allahut. Atėherė Resulull-llahu i tha: Bė vepra tė mira dhe lėri tė kėqijat, ashtu qė Allahu tė ti shndėrrojė tė gjitha nė tė mira. I mahnitur i tha: Edhe tradhtitė edhe krimet e mia?!!! Pejgamberi iu pėrgjigj: Po! Atėherė njeriu filloi tė brohorasė: Allahu Ekber!, dhe vazhdoi kėshtu derisa humbi nga shikimet tona
Transmeton Taberaniu dhe Bezzari
Tani disa nga tė penduarit mund tė pyesin: Unė, derisa isha nė rrugė tė humbur, nuk kam falur namaz, isha jashtė bazave islame, por i kam bėrė disa vepra tė mira. A mė llogariten edhe pas pendimit apo i ka marrė era?!
Edhe pėr tė ka pėrgjigje: Transmetohet nga Urve ibni Zubejri se Hakim ibni Hazami e ka lajmėruar se ai i ka thėnė Pejgamberit alejhi selam: O Resulull-llah, ēthua pėr disa punė me tė cilat doja tė arrija sevap nė xhahilijjet, siē ėshtė sadakaja, lirimi i robėrve dhe vizita e farefisit, a ka pėr to shpėrblim? Pejgamberi alejhi selam iu pėrgjigj: Kur je bėrė musliman, i ke marrė edhe tė gjitha tė mirat qė i ke bėrė mė parė.
Transmeton Buhariu
Gabimet falen, tė kėqijat shndėrrohen nė tė mira, tė mirat e kohės sė xhahilijjetit po pėrcillen te personi edhe pas pendimit, atėherė ēka mbeti?!!!
Mund tė thuash: Nėse bėj ndonjė gjynah, si tė pendohem nga ai menjėherė? A ka ndonjė punė qė duhet bėrė pas teubes nė moment?
Pėrgjigjja ėshtė kjo: Pas braktisjes sė gjynahut, duhet tė bėhen dy gjėra:
E para: Pendimi me zemėr, vendosja pėr moskthim. Ky ėshtė rezultat i frikės ndaj Allahut.
E dyta: Aktivizimi i trupit me mirėsi tė ndryshme, nė mesin e tyre edhe me namazin e teubes, ndėrsa teksti i tij ėshtė si vijon:
Transmetohet nga Ebu Bekri (radijAllahu anhu), se ai ka thėnė:
Kam dėgjuar Resulull-llahun alejhi selam duke thėnė: Ēdo njeri i cili bėn gjynah, pastaj ngrihet dhe pastrohet, fal (dy rekate) dhe kėrkon falje nga Allahu, Allahu atė do ta falė. Pastaj lexoi kėtė ajet: Ata tė cilėt, kur bėjnė ndonjė mėkat tė shėmtuar ose i bėjnė zullum vetvetes sė tyre, e pėrmendin Allahun dhe kėrkojnė falje pėr mėkatet e tyre. E kush i fal mėkatet pėrveē Allahut? E qė, duke e ditur, nuk vazhdojnė nė atė qė kanė punuar (nė tė keqen). (Ali Imran 135)
Hadithin e transmetojnė Eshabus-sunen
Ndėrsa nė disa transmetime tė tjera tė vėrteta ekzistojnė edhe disa veēori tė tjera tė namazit, tė cilat i fshijnė gjynahet. Kėtu, do ti cekim shkurtimisht kėto veēori:
1) Nga Ukbe ibni Amiri transmetohet se ka thėnė: I Dėrguari i Zotit ka thėnė: Ēdonjėri qė merr abdest dhe e merr abdestin me pėrpikėri e pastaj i fal dy rekate, i pėr-qendruar me zemrėn dhe fytyrėn e tij, atij do ti bėhet borxh xheneti.
Abdesti sjell shumė dobi, se me pėrpikmėrinė e marrjes sė abdestit dalin gjynahet nga gjymtyrėt e lagura sė bashku me ujin apo me pikėn e fundit tė ujit. Gjithashtu, nga mirėsitė e abdestit janė Bismil-lahi nė fillim dhe duatė pas mbarimit. Ato janė: Dėshmoj se nuk ka zot tjetėr veē Alla-hut, i vetėm ėshtė, nuk ka ortak dhe dėshmoj se Muhammedi ėshtė rob dhe i Dėrguar i Tij Ose duanė: O Allah, mė bė nga tė penduarit dhe mė bė nga tė pastėrtit. Ose duanė: Lavdia tė qoftė Ty, o Allah, dhe duke tė Tė falėnderuar dėshmoj se nuk ka zot tjetėr veē Teje. Kėrkoj falje prej Teje dhe pendohem tek Ti. Kėto lutje, qė bėhen pas marrjes sė abdestit, kanė shpėrblim tė madh.
2) Ngrihet dhe fal dy rekate.
3) Pėrqendrohet me zemrėn dhe fytyrėn e tij nė atė namaz.
4) Tė mos hutohet.
5) Dhikrin dhe pėrlushmėrinė ndaj Allahut i bėn me respekt tė plotė.
6) Pastaj i kėrkon falje Allahut (i bėn istigfar)
Ndėrsa rezultati i saj ėshtė:
1) I falen gjynahet e bėra mė parė.
2) I bėhet borxh xheneti.
E dyta: Tė bėhen sa mė shumė vepra tė mira dhe sjellje tė bukura. A ju kujtohet Umeri (radijAllahu anhu), kur e kuptoi gabimin e tij me Resulull-llahun nė polemikėn qė u zhvillua nė marrėveshjen e Hudejbisė, e pas saj tha: Kam bėrė pastaj pėr kėtė gabim vepra tė mira (pėr shlyerjen e gjynahut).
Mendo pak nė shembullin qė ceket nė kėtė hadith tė vėrtetė: Shembulli i atij qė bėn vepra tė kėqija e pastaj u kthehet veprave tė mira, ėshtė si shembulli i njė njeriu qė ka pasur njė mburojė (rrobė e hekurt qė vesh luftėtari) tė ngushtė, nga e cila gati ngulfatej, pastaj e ka bėrė njė vepėr tė mirė dhe i ėshtė ēliruar njė hallkė, pastaj e ka bėrė edhe njė tjetėr dhe i ėshtė ēliruar edhe njė hallkė. Kėshtu vazhdoi derisa ėshtė ēliruar nga mburoja.
Transmeton Taberaniu
Veprat e mira e lirojnė njeriun nga burgu i gjynaheve dhe e nxjerrin nė botėn e gjerė tė pėrkushtimit.
Pėr ty, vėlla i dashur, po sjellim edhe kėtė tregim kėshillu-es:
Transmetohet nga Ibni Mesudi, i cili ka thėnė: Erdhi njė njeri te Muhammedi aleji selam dhe i tha: O Resulull-llah, kam takuar njė grua nė njė kopsht dhe kam bėrė me tė ēmos, pėrveē marrėdhėnieve intime. E kam puthur dhe e kam pėrkėdhelur, por nuk kam bėrė diēka tjetėr. Ti mė dėno mua si tė duash. Pejgamberi alejhi selam nuk i tha asgjė, atėherė njeriu shkoi. Umeri tha: Allahu do tia mbulonte gjynahun, sikur ta mbulonte ky vetė. Pejgam-beri e pėrcolli ate me shikim dhe tha: Kthejeni tek unė. E kthyen tek ai, e Pejgamberi recitoi: Dhe fale namazin nė dy skajet e ditės, si dhe nė orėt e afėrta (me ditėn) tė natės. Ska dyshim se veprat e mira i shlyejnė ato tė kėqijat. Kjo ėshtė kėshillė pėr ata qė pranojnė kėshillat. (Hud: 114) Muadhi tha: (Sipas njė versioni tjetėr Umeri tha:) O i Dėrguar i All-lla-hut, ajo ėshtė vetėm pėr tė apo edhe pėr tė gjithė njerėzit? Ai i tha: Jo, por pėr tė gjithė njerėzit.
Transmeton Muslimi
Dikush thotė: Dėshiroj tė pendohem, por keqbėrėsit nga shoqėria ime e mėparshme mė pengojnė dhe mė nėnēmojnė nė ēdo vend. Posa dėgjuan se ka disa ndryshime tek unė, filluan tė mė sulmojnė rrezikshėm. Unė po e ndiej vetėn tė dobėt, si tė mbrohem?
Kėta persona i kėshilloj tė bėhen tė durueshėm. Ky ėshtė caktim i Allahut pėr ti sprovuar robėrit e Tij tė sinqertė, qė tė dallohen tė drejtėt nga rrenacakėt dhe ti dallojė Allahu tė ndjyrėt nga tė pastėrtit.
Kush vendos ti pėrmbahet kėsaj rruge dhe ka filluar tė hapėrojė nė tė, le tė pėrqendrohet nė tė. Shejtanėt prej xhinėve dhe njerėzve e inspirojnė njėri-tjetrin qė ti kthejnė tė penduarit nė tė kaluarėn, e ata nuk duhet ti dėgjojnė. Ata nė fillim thonė: Ky ėshtė shqetėsim i pėrkohshėm, shpejt do tė tė kalojė. Kjo ėshtė vetėm krizė momentale. Ēudia mė e madhe ėshtė se disa prej keqbėrėsve, nė fillim tė pendimit, i thonė shokut tė tyre: Shpresojmė se nuk tė ka kapur ndonjė e keqe!
Gjithashtu ėshtė pėr tu ēuditur se njėra prej femrave, kur dashnori i saj ia mbylli telefonin nė fillim tė bisedės, sepse ai ėshtė penduar dhe nuk dėshiron tė vazhdojė nė gjynah, ajo e thėrret pėrsėri dhe i thotė: Ndoshta tė ka kaluar shqetėsimi?! Ndėrsa Allahu thotė:
Thuaj: Mbėshtetem (mbrohem) me Zotin e njerėzve. Sunduesin e njerėzve. Tė Adhuruarin e njerėzve. Prej tė keqes sė cytėsit qė fshihet, i cili bėn cytje nė zemrat e njerėzve. Qoftė ai (cytėsi) nga xhinėt apo njerėzit. (Nas: 1-6)
Kush ka pėrparėsi qė tė respektohet: Zoti yt, apo shokėt e sė keqes?
Duhet ta dish se ata do tė tė pengojnė nė ēdo vend dhe do tė mundohen tė tė kthejnė nė rrugėn e humbjes me ēdo mėnyrė. Mė kanė treguar se, pas pendimit, njėra nga ish-shoqet e tij e urdhėronte shoferin e saj ti vihet pas, ndėrkohė qė ai ishte nė rrugė pėr nė xhami, ndėrsa ajo i flet atij nga dritarja.
Nė kėtė rast:
Allahu forcon ata qė besuan nė fjalėn e fortė, nė jetėn e kėsaj bote dhe nė jetėn e botės tjetėr. (Ibrahim: 27)
Keqbėrėsit do tė pėrpiqen tua pėrkujtojnė tė kaluarėn dhe nė ēdo mėnyrė tua pėrkujtojnė gjynahet e bėra, sikur kujtimet, thirrjet telefonike, fotografitė, letrat etj. Ata nuk guxojnė ti dėgjojnė, por tė kenė kujdes nga mashtrimet e tyre dhe le tė pėrkujtojnė rastin e Kab bin Malikut, sahabit tė ndershėm, kur i Dėrguari i Allahut urdhėroi sahabėt qė ta bojkotojnė atė pėr shkak tė mospjesėmarrjes sė tij nė betejėn e Tebukut, derisa tė jepte leje Allahu. Gjatė kėsaj kohe mbreti i Gassanėve i dėrgoi njė letėr, ku i tha: Kemi dėgjuar se shoku yt ka hequr dorė prej teje, por Allahu nuk tė ka lėnė nė vend tė shkretė dhe tė humbur. Eja tek ne, se do tė tė ndihmojmė. Kėshtu, jobesimtari dėshiron ta pėr-fitojė besimtarin, qė ai tė dalė nga Medina dhe tė shkatė-rrohet nė vendin e kufrit. Por cili ishte qėndrimi i kėtij sahabi tė ndershėm?! E ja se ēka tha Kabi: Porsa e lexova letrėn thashė: Edhe kjo ėshtė gjithashtu sprovė! E futa nė zjarr dhe e dogja.
Kėshtu le tė qėndrojė ēdo besimtar ndaj kujdo qė i dėrgon letėr, mashkull apo femėr. Le ta djegin derisa tė bėhet hi dhe le ta pėrkujtojnė zjarrin e xhehenemit derisa janė duke e djegur. Allahu thotė:
Ti, pra, bė durim, se premtimi i Allahut ėshtė i saktė, e kurrsesi mos tė tė luhasin ata qė janė tė dyshimtė. (Rum: 60)
Dėshiroj tė pendohem, porse shokėt e mi tė mėparshėm mė kėrcėnohen se do ti nxjerrin nė shesh marrėzitė e mia dhe do ti pėrhapin fshehtėsitė e mia nė masė. Ata kanė fotografi dhe dėshmi, e unė kam frikė pėr autoritetin tim. Unė jam tepėr i shqetėsuar!
Atij i themi: Luftoji bashkėpunėtorėt e shejtanit, se kurthi i tyre ėshtė e dobėt. Kėto janė vetėm presione nga ndihmėsit e Iblisit. Ata tė grumbullohen, por para sabrit dhe kėmbėngulėsisė sė besimtarit shumė shpejt shpėrndahen dhe shkatėrrohen.
Dije se, nėse vazhdon tė ecėsh me ta dhe u nėnshtrohesh dėshirave tė tyre, ata do tė tubojnė edhe mė shumė material kundėr teje. Ti kėshtu do tė jesh i dėshtuar, si nė fillim ashtu edhe nė fund. Atėherė, pra, mos i dėgjo ata dhe kėrko ndihmė prej Allahut kundėr tyre dhe thuaj: Mė mjafton mua Allahu; sa ndihmėtar i mirė ėshtė Ai. Resulull -llahu, kur frikėsohej nga tė kėqijat e njė populli, thoshte: O Allah, ne ti lėmė Ty qafat e tyre dhe tė kėrkojmė ndih-mė nga tė kėqijat e tyre.
Transmeton Ahmedi dhe Ebu Davudi
Vėrtet rasti ėshtė shumė i vėshtirė. Keqbėrėsi lajmėron nė telefon besimtaren e gjorė dhe tė penduar dhe i thotė: I kam incizuar bisedat e tua, gjithashtu kam edhe fotografi tė tuat. Nėse nuk pranon tė dalėsh me mua, do tė tė poshtėroj te familja. Vėrtet kėto fjalė janė prekėse, prandaj edhe gjendja e saj nuk mund tė nėpėrkėmbet.
Shiko, se ēfarė lufte zhvillojnė bashkėpunėtoret e shejtanit me tė penduarit nga radhėt e kėngėtarėve dhe kėngėtareve, aktorėve dhe aktoreve. Ata publikojnė produksionet mė tė marra tė tyre, si nė media ashtu edhe nė treg, me qėllim presioni dhe lufte psikike. Por mos tė harrojmė se Allahu ėshtė me takvalitė dhe teubexhitė. Ai ėshtė edhe kujdestar i besimtarėve. Nuk i nėnēmon dhe nuk i lė tė vetėm. Ēdo rob qė i ėshtė mbėshtetur Allahut, asnjėherė nuk ėshtė poshtėru-ar. Dije se pas ēdo vėshtėrsie ka lehtėsim dhe pas ēdo ngushtėsie ka lirim.
Vėlla i dashur, pėr ty po paraqesim njė tregim tė prekshėm, qė dėshmon qartė pėr atė qė themi. Ky ėshtė tregimi i sahabit tė ndershėm Murthid bin Ebi Murthid El Ganevi, i cili ka flijuar duke i mbartur muslimanėt e dobėt fshehurazi prej Mekės nė Medine.
Ka qenė njė njeri qė quhej Murthid bin Ebi Murthid. Ai iu mbarte robėrit prej Mekės dhe i ēonte nė Medine. Ndėrsa nė Mekė ka qenė njė femėr lavire, qė quhej Anaka, tė cilėn ai e kishte shoqe. Ai i kishte premtuar njė njeriu nga robėrit e Mekės se do ta dėrgonte nė Medine. Rastin e tij ai e rrėfen kėshtu: Duke ecur rrugės arrita deri te njė strehė e njė muri tė Mekės, nė njė natė plot hėnė. Nė moment erdhi Anaka. Ajo vėrejti errėsirėn e hijes sime pėrskaj murit dhe filloi tė vijė drejt meje. Kur u afrua afėr, mė njohu dhe tha: Murthidi?! Iu pėrgjigja: Po, Murthidi. Ajo mė tha: Mirė se ke ardhur, eja dhe buaj tek ne sonte. Unė i thashė: O Anaka, Allahu e ka ndaluar zinanė. Atėherė klithi: O banorėt e ēadrave, ky njeri ėshtė duke transportuar robėrit tuaj! Menjėherė filluan tė mė ndjekin tetė veta e unė ia mėsyva Mandemit (kodėr e njohur te njėra nga hyrjet e Mekės) dhe u ndala te njė shpellė, duke hyrė brenda. Ata mu afruan aq shumė, saqė pėr pak preknin kokėn time. Por, Allahu i qorroi e pastaj u kthyen. Iu ktheva shokut tim dhe fillova ta mbaj. Ishte shumė i rėndė. E afrova te njė vend mė i sigurtė, ia zgjidha prangat dhe e mbajta ashtu i lodhur derisa arrita nė Medine. Shkova te Pejgamberi alejhi selam dhe i thashė dy herė: Pejgamber i Allahut, dua tė marto-hem me Anakėn. Pejgamberi heshti dhe nuk u pėrgjigj, derisa zbriti ajeti: Laviri nuk do tė duhej tė martohej me tjetėrkė vetėm se me ndonjė lavire ose idhujtare, edhe lavirja, me tė nuk do tė duhej tė martohet kush, vetėm se ndonjė lavir ose idhujtar. (Nur: 3)
Atėherė Pejgamberi alejhi selam tha: O Murthid, zinaqari nuk marton kė pėrveē zinaqares apo mushrikes dhe zinaqarja nuk marton kė pėrveē zinaqarit apo mushrikut, prandaj edhe mos u marto me tė.
Transmeton Tirmidhiu
A e sheh se si Allahu i mbron ata tė cilėt besojnė dhe si ėshtė nė anėn e bamirėsve?
Edhe nėse tė ndodhė mė e keqja, sė cilės i frikėsohesh, dhe tė zbulohen disa gjynahe, aq sa ēėshtja kėrkon sqarim, sqarojua qėndrimin tėnd tė tjerėve. Thuaju. Po, vėrtet kam qenė gjynahqar e tani jam penduar tek Allahu. Tani, ēka dėshironi prej meje?!
Ta kemi parasysh tė gjithė, se turpi i vėrtetė ėshtė ai qė do tė zbulohet para Allahut nė Ditėn e Kijametit, Ditėn e pėrēmimit tė madh, jo para njėqind apo dyqind, njė mijė apo dy mijė, por nė dėshminė e tė gjitha krijesave, melaikeve, xhinėve dhe njerėzve prej Ademit e deri te njeriu ifundit.
Ejani tė kthehemi sė bashku te duaja e Ibrahimit alejhi selam:
Mos mė turpėro ditėn kur do tė ringjallemi. Ditėn kur nuk bėn dobi as pasuria as fėmijėt. (Ka dobi) vetėm ai qė i paraqitet Allahut me zemėr tė shėndoshė. (Shuara: 87-89)
Mbrohu nė momentet e vėshtira me duatė pejgamberike: O Zot, mbuloji tė metat tona dhe sigurona nga ajo qė kemi frikė. O Zot, na bė (tė fortė) tu hakmerremi atyre qė na kanė bėrė zullum. Na ndihmo kundėr atyre qė na kanė bėrė padrejtėsi. O Zot, ndėrpreje dashakeqėsinė e armiqve dhe ziliqarėve ndaj nesh!
Mund tė thuash: Unė kam bėrė shumė gjynahe dhe jam penduar tek Allahu. Por gjynahet e mia mė mundojnė. Kujti-mi i veprimeve tė mia tė mėparshme ma ngulfat jetėn, ma vrazhdėsojnė shtratin, ma braktisin gjumin dhe ma prishin qetėsinė. Cila ėshtė mėnyra qė tė qetėsohem?
Tė them or vėlla i dashur: Kėto ndjenja janė shenjat e pendimit tė sinqertė dhe kjo pra ėshtė thelbi e teubes sė vėrtetė. Pendimi ėshtė teube. Shikoje atė qė ka kaluar me syrin e shpresės. Me shpresė se Allahu do tė tė falė ty. Mos u dėshpėro dhe mos i ul duart nga rahmeti i Allahut, sepse Ai thotė: Askush nuk e humb shpresėn nė mėshirėn e Zotit tė vet, pėrveē atyre qė janė tė humbur. (Hixhr 56)
Ibni Mesudi (radijAllahu anhu) ka thėnė: Mė i madhi gjynah ėshtė: ti bėsh ortak Allahut; tė sigurohesh nga ndėshkimi i Allahut; ti ulėsh duart nga rahmeti i Allahut; tė dyshosh nė faljen e Allahut.
Transmeton Abdur-Rezaku
Besimtari ecėn rrugės sė Allahut mes frikės dhe shpresės. Por ndonjėherė e mund njėra anė: kur bėn gjynah, anon mė shumė nga frika. Frika e detyron tė pendohet. E kur pendohet, anon nga shpresa. Shpresa e detyron tė kėrkojė falje nga Allahu.
Njė njeri me zė tė pikėlluar pyet: Dėshiroj tė pendohem, por a duhet patjetėr tė shkoj nė vend tė caktuar dhe tė pranoj gjynahet? A ėshtė prej kushteve tė teubes tė pranoj para gjykatėsit atė qė kam bėrė dhe tė kėrkoj ekze-kutimin e dėnimit?
Ēfarė kuptimi ka rasti qė kam lexuar pak mė parė mbi teuben e Maizit dhe Gamidijes dhe rasti i njeriut qė zbavitet me gruan nė kopsht?
Tė themi ty, o vėlla i dashur, se lidhja e robit me Zotin e tij pa kurrfarė ndėrmjetėsimi ėshtė prej veēorive tė kėtij besimi tė madh, me tė cilin ėshtė i kėnaqur Allahu. Nė Kuran thuhet: E kur robėrit e mi tė pyesin pėr Mua, Unė jam afėr, i pėrgjigjem lutjes kur lutėsi mė lutet. (Bekare: 186)
Nėse jemi tė bindur se teubeja i bėhet vetėm Allahut, atėherė edhe pranimi bėhet vetėm prej Allahut. Nė duanė e sejjidul-istigfarit thuhet: I pranoj dhuntitė e Tua ndaj meje dhe i pranoj gjynahet qė kam bėrė.
Ne nuk jemi si tė krishterėt, pėr atė e falėnderojmė Allahun. Atyre prifti ua fal gabimet nėse ulen nė ulėsen e pranimit tė gabimeve. Por, Allahu nė Kuran thotė: A nuk e dinė ata se Allahu ėshtė Ai qė pranon pendimin prej robėrve tė vet? (Teube: 104), prej robėrve, pra, por pa kurrfarė ndėrmjetėsuesi.
Sa i pėrket ekzekutimit tė dėnimeve, pėrderisa nuk ka arritur akuza tek imami apo gjykatėsi, nuk je i detyruar tė shkosh dhe ta pranosh. Ai, tė cilit Allahu ia ka mbuluar gjynahet, nuk ėshtė keq nėse e mbulon vetveten. Do ti mjaftonte teubeja si dėshmitar mes tij dhe Allahut. Nga emrat e Allahut tė Madhėrishėm ėshtė Es-Sit-tir (Mbulues), prandaj, edhe Ai e do mbulimin e gjynaheve tė robėrve tė Tij.
Ndėrsa sa i pėrket sahabėve, si Maizi dhe gruaja qė kanė bėrė zina dhe njeriu qė ėshtė zbavitur me gruan nė kopsht, ata (Allahu qoftė i kėnaqur me ta) kanė bėrė njė vepėr (kur e pranuan gabimin) qė nuk kanė qenė tė detyruar. Ata e kanė bėrė nga dėshira pėr tu pastruer, pasi Pejgamberi alejhi selam, kur i erdhi Maizi dhe gruaja, nė fillim i refuzoi. Gjithashtu fjala e Umerit pėr njeriun qė ėshtė zbavitur me njė femėr nė kopsht: Allahu do tia mbulonte gjynahun sikur ky ta mbulonte vetė, ndėrsa Pejgamberi alejhi selam heshti me pohim.
Prandaj, nuk ėshtė nevoja tė shkohet nė gjyq dhe tė bėhet pranimi, nėse Allahu ia ka mbuluar gjynahet. Po ashtu, nuk ka pse tė shkohet te imami i xhamisė dhe tė kėrkohet ekzekutimi i dėnimit, e as kėrkimi nga ndonjė shok pėr ta shkopėzuar nė shtėpi, siē mendojnė disa.
Kėshtu del nė shesh qėndrimi i neveritshėm i disa tė paditurve ndaj tė penduarve, siē ėshtė rasti qė vijon:
Njė gjynahqare shkon te njė imam i paditur nė njė xhami. Pranon para tij gjynahet qė ka bėrė dhe kėrkon prej tij zgjidhjen. Ky imam i thotė: Patjetėr duhet tė shkosh njėherė nė gjyq, ta vėrtetosh pranimin sipas sheriatit dhe tė ekzekutohet dėnimi e pastaj tė shikohet ēėshtja jote. E gjora, kur e pa se nuk mund ta zbatojė fjalėn e tij, ia ktheu shpinėn teubes dhe u kthye nė gjendjen e mėparshme.
Shfrytėzoj kėtė rast qė tė bėj njė apel tė rėndėsishėm: O ju muslimanė, njohja e vendimeve tė fesė ėshtė amanet, gjithashtu kėrkimi i tyre nga burimet e sakta ėshtė amanet. Andaj edhe Allahu thotė:
Pyetni pra dijetarėt, nėse nuk dini. (Nahl 43)
E nė njė ajet tjetėr thotė:
Ai ėshtė Mėshiruesi. Pėr Tė pyete ndonjė shumė tė dijshėm. (Furkan 59)
Ēdo vaiz nuk ėshtė nė gjendje dhe nuk na takon ta pyesim pėr fetva. Nuk na takon tė pyesim ēdo imam xhamie apo muezin pėr vendimet e sheriatit nė ēėshtjet e njerėzve. As ēdo poeti apo prozatori nuk i takon ti interpretojė fetvatė. Besimtari ėshtė pėrgjegjės prej kujt i merr ato, sepse janė pjesė e ibadetit. Edhe vetė i Dėrguari alejhi selam ka pasur frikė pėr umetin nga imamėt qė ēojnė nė dalalet. Njėri nga selefi (muslimanėt e parė) ka thėnė: Vėrtet kjo dituri (marrja e fetvave) ėshtė fe. Shikoni me kujdes prej kujt po e merrni fenė tuaj. Adhurues tė Allahut, hapni sytė dhe kini kujdes nga kėto rrėshqitje. Kėrkoni ata qė janė dijetarė pėr atė qė nuk kuptoni, e Allahu do tju ndihmojė.
Dikush thotė: Dėshiroj tė pendohem, por nuk i di rregullat e pendimit. Nė mendje mė sillen shumė pyetje pėr vlef-shmėrinė e teubes, kur i bėj disa gjynahe, pėr mėnyrėn e plotėsimit tė disa haqeve tė Allahut, qė i kam lėnė pa i kryer, si dhe pėr mėnyrėn e kthimit njerėzve haqet e shkelu-ra. A ka pėrgjigje pėr kėto pyetje?
Pėr ta shuajtur etjen dhe pėr ta freskuar zemrėn e atij qė i ėshtė kthyer rrugės sė Allahut, po i paraqesim kėto pyetje dhe kėto pėrgjigje:
Pyetje: Unė e bėj gjynahun e pastaj pendohem pėr tė. Por pastaj mė mund epshi, i cili tė ēon drejt sė keqes (nefsul emmare), dhe i kthehem pėrsėri. Me kėtė, a zhvleftėsohet pendimi i parė dhe a mbetet gjynahu i parė dhe ai pas tij?
Pėrgjigjie: Pjesa dėrrmuese e dijetarėve thonė se nuk ėshtė kusht pėr vlefshmėrinė e teubes qė mos ti kthehet gjynahut, por vlera e teubes qėndron nė atė se ajo pėrqendrohet nė braktisjen e gjynahut, nė pendimin prej tij dhe nė vendosjen e prerė pėr shmangien e pėrdorimit tė tij. Nėse e bėn, atėherė trajtohet si ai qė bėn gjynah tė ri. Atij i nevojitet pendim i ri, kurse pendimi i parė ėshtė i vlefshėm.
v
Pyetje: A pranohet teubeja nga njė gjynah derisa unė jam duke bėrė tjetrin?
Pėrgjigjie: Pranohet teubeja nga njė gjynah edhe nėse je duke bėrė tjetrin, me kusht qė tė mos jetė prej tė njėjtit lloj dhe nuk ka lidhje me gjynahun e parė. Shembull, nėse pendohet nga kamata, por nuk pendohet nga pirja e alkoolit, pendimi i tij nga kamata pranohet dhe anasjelltas. Por nėse pendohet dhe nuk punon me kamatėn e rėndomtė e nė anėn tjetėr vazhdon tė punojė me kamatė kreditore, atėherė pendimi i tij nuk pranohet. Edhe atij qė pendohet nga marrja e drogės ndėrsa vazhdon me pirjen e alkoolit, nuk i pranohet teubeja. Gjithashtu, kush pendohet nga zinaja me njė femėr dhe vazhdon me tjetrėn, edhe atij nuk i pranohet. Ajo qė kanė arritur ėshtė se janė shmangur nga njė gjynah, por janė duke bėrė gjynahun tjetėr nga i njėjti lloj.
v
Pyetje: Kam lėnė disa detyra ndaj Allahut nė tė kaluarėn: namaze qė nuk i kam falur, agjėrim qė nuk e kam mbajtur, dhe zekat qė nuk e kam dhėnė. Tani, si tė veproj?
Pėrgjigjie: Lėnėsi i namazit nuk e ka pėr detyrė ta bėjė kaza. Ky ėshtė mendimi mė i saktė, ngase atij i ka kaluar koha e rregullt dhe nuk mund ta arrijė tjetėr herė. Namazin e kompenson me kėrkim faljėje (istigfarė) dhe me fal-jen e shpeshtė tė nafileve, ndoshta Allahu nė kėtė mėny-rė ia fal. (Pjesa dėrrmuese e dijetarėve islamė, nė mesin e tyre edhe dijetarėt hanefi, e kushtėzojnė pėrsėritjen (kazanė) e nama-zeve tė kaluara pėr vlefshmėrinė e teubes, duke bėrė kraha-sim (kijas) me kazanė e domosdoshme tė gjumashit dhe harrestarit. Shėnim i pėrkthyesit.
Sa i pėrket lėnėsit tė agjėrimit, nėse ka qenė musliman nė kohėn kur e ka lėnė agjėrimin, e ka pėr detyrė ta bėjė kaza sė bashku me tė ushqyerit e njė varfanjaku pėr ēdo ditė qė ka lėnė gjatė Ramazanit, kur arrin Ramazani tjetėr pa arsye. Kjo ėshtė keffaret (kompensim) pėr vonimin e agjėri-mit. Agjėrimi bėhet ditė pėr ditė, edhe nėse grumbullohen muajt e paagjėruar. P.sh. Njė njeri i ka lėnė 3 ditė tė Ramazanit tė vitit 1400 hixhrij dhe 5 ditė tė Ramazanit tė vitit 1401 hixhrij. Pas disa vitesh ėshtė penduar tek Allahu. Ai duhet ti bėjė kaza tetė ditė tė agjėrimit dhe ta ushqejė njė varfanjak po aq ditė. Shembull tjetėr. Njė femėr ka hyrė nė pubertet nė vitin 1400 hixhrij dhe ėshtė turpėruar ti lajmėrojė prindėrit e saj, ashtu qė i ka agjėruar edhe tetė ditėt e rregullta (tė menstruacionit) dhe nuk i ka bėrė kaza. Tani ajo ėshtė penduar tek Allahu. Edhe pėr te vlen vendimi i mėparshėm. Kėtu pra ėshtė fjala pėr ata qė e kanė lėnė agjėrimin nga pėrtesa apo nga turpi, sepse disa dijetarė islamė janė tė mendimit se pėr ata qė e kanė lėnė agjėrimin me qėllim dhe pa arsye nuk ka kaza.
Ndėrsa sa i pėrket lėnėsit tė zekatit, ai detyrohet ta nxjerrė dhe ta japė zekatin, sepse ai ėshtė hak i Allahut nga njėra anė dhe hak i varfanjakut nga ana tjetėr.
v
Pyetje: Nėse gjynahu i bėrė hyn nė hakun e njeriut, atėherė si duhet bėrė teubeja?
Pėrgjigjie: Bazė pėr kėtė kemi hadithin e Resulull-llahut: Kush i ka bėrė padrejtėsi vėllait tė vet nė pasuri apo nė nder, le ti kėrkojė hallallėk menjėherė dhe para se ti merret atė ditė kur nuk do tė ketė dinar as dirhem. Nėse ka ndonjė vepėr tė mire, i merret me masėn e padrejtėsisė sė tij, e nėse nuk ka vepra tė mira, atėherė i merren tė kėqijat e vėllait tė vet dhe i ngarkohen atij.
Transmeton Buhariu
I penduari mund tė lirohet nga padrejtėsitė e veta vetėm pėrmes kthimit tė hakut atij qė i takon, ose pėrmes kėrkimit tė hallallėkut dhe faljes. Nėse e falin, lirohet, pėrndryshe duhet tua kthejė.
v
Pyetje: Kam marrė nėpėr gojė shumė njerėz, ndėrsa disa tė tjerė i kam akuzuar me gjėra prej tė cilave ata janė tė pastėr. A ėshtė kusht ti lajmėroj pėr veprimet e mia dhe tu kėrkoj falje? Nėse nuk kushtėzohet, atėherė si tė bėj teube?
Pėrgjigjie: Kjo pyetje vlerėsohet sipas levėrdive dhe dėmeve. Nėse kur i lajmėron pėr pėrgojimin apo akuzat qė ua ka bėrė, nuk i hidhėrohen dhe nuk u shtohet urrejtja dhe inati, mund tė kėrkojė falje prej tyre edhe nėse nuk i thekson veprimet e bėra. Shembull, ti thotė: Unė kam bėrė gabime ndaj teje nė tė kaluarėn ose tė kam bėrė zullum me disa fjalė. Tash mė jam penduar tek Allahu, tė lutem mė fal. pa mos i shtjelluar veprimet. Kėshtu bėn tė veprohet.
E nėse, kur i lajmėron pėr pėrgojimin dhe akuzat qė ua ka bėrė, hidhėrohen dhe u shtohet urrejtja dhe inati (bile nė shumicėn e rasteve ndodh kėshtu); ose, nėse i lajmėron me fjalė tė shkurtra ata do tė kėrkojnė sqarime tė gjata, qė, kur do ti dėgjojnė, do tu shtohet edhe mė tepėr urrejtja, atė-herė mė mirė ėshtė tė mos i lajmėrojė, sepse sheriati islam nuk preferon tė shtohen dėmet. Kėshtu qė lajmėrimi i personit pėr disa ēėshtje, prej tė cilave ka qenė i rehatuar para se ti dėgjojė dhe tė cilat sjellin urrejtje, vjen nė kundėrshtim me synimet e sheriatit, i cili preferon lidhjen shpir-tėrore dhe dashurinė mes besimtarėve. Mund tė ndodhė qė vetė lajmėrimi tė jetė shkak pėr njė armiqėsi pas sė cilės nuk mund tė arrihet asnjėherė mė deri te qetėsimi i shpirtit tė atij qė ėshtė akuzuar apo ėshtė marrė nėpėr gojė dhe ti rikthejė marrėdhėniet e mira me akuzuesin. Me kėtė rast mjaftojnė disa pika pėr vlefshmėrinė e teubes. Ndėr to:
1 - Pendimi dhe kėrkimi i faljes nga Allahu, duke e kujtuar pasojėn e kėtij krimi dhe bindjen nė ndalimin e tij.
2 Pėrgėnjeshtrimi i vetvetes kur e dėgjon diken duke e pėrcjellė pėrgojimin e tij apo duke e pėrhapur akuzėn (iftiran) e tij dhe ta pastrojė tė akuzuarin.
3 - Pėrmendja pėr tė mirė e atij qė ka marrė nėpėr gojė nė ato vende ku e ka marrė nė qafė dhe ti pėrhapė tė mirat e tij.
4 - Mbrojtja nga ata qė e pėrgojojnė dhe ti rrijė krah kur dikush dėshiron ta marrė nėpėr kėmbė.
5 Bėrja dua pėr tė dhe kėrkimi i faljes kur ėshtė nė vetmi.
Vėlla musliman, vėreji dallimet mes hakut nė pasuri dhe krimeve fizike. Nga tė drejtat materiale kanė dobi ata qė u takon: nėse lajmėrohen pėr tė dhe u kthehet, ata sigurisht do tė gėzohen, prandaj edhe nuk guxon tė mbahet fshehtė, pėrkundėr tė drejtave morale, prej tė cilave nuk shtohet asgjė pėrveē dėmit dhe urrejtjes.
v
Pyetje: Si tė pendohet vrasėsi i qėllimshėm?
Pėrgjigjie: Vrasėsi i qėllimshėm i ka tri obligime: Obligim ndaj Allahut, obligim ndaj tė vrarit (viktimės) dhe obligim ndaj trashėgimtarėve tė tij.
Obligimi ndaj Allahut nuk mund tė kryhet vetėm se me teube tė sinqertė.
Obligimi ndaj trashėgimtarėve tė viktimės ėshtė qė tu dorėzohet atyre dhe ta marrin hakun e tyre, qoftė me kisas (dėnim me tė njėjtėn masė), qoftė pagim tė gjakut ose ti falet.
Kėtu mbetet haku i tė vrarit, i cili nuk mund tė kryhet nė kėtė botė. Dijetarėt islamė thonė, se nėse pendimi i vrasėsit bėhet e sinqertė dhe bėn vepra tė mira, atėherė Allahu e liron nga haku i tė vrarit, ndėrsa tė vrarin e kompenson me tė mirat e Tij ditėn e ringjalljes. Kjo ėshtė prej pėrgjigjeve mė tė sakta.
Pyetje: Si tė pendohet vjedhėsi?
Pėrgjigjie: Nėse sendi i vjedhur gjendet tek ai, e kthen te pronari i saj. E nėse ėshtė harxhuar, prishur apo ka mangėsi nė vlerėn e tij gjatė pėrdorimit, duhet tua kompensojė, pėrveē nėse ia falin.
v
Pyetje: Ndiej vėshtėrėsi tė madhe kur ballafaqohem me ata qė u kam vjedhur. Nuk mund tu tregoj e as tu kėrkoj falje. Si tė veproj?
Pėrgjigjie: Nuk ėshtė keq tė kėrkosh ndonjė rrugė me tė cilėn do ta zbusėsh ngushtėsinė tėnde kur takohesh me ta. Shembull, pėrmes dėrgimit tė gjėrave tė tyre me ndonjė person tjetėr duke kėrkuar tė mos pėrmendet emri yt, ose me anė tė postės. Mund ti lėsh, gjithashtu, fshehurazi tek ata, ose tė pėrdorėsh ndonjė truk dhe tu thuash se ky ėshtė haku i tyre qė ka qenė te njė person i cili nuk dėshiron ti pėrmendet emri. Me rėndėsi ėshtė tu kthehet pronarėve haku i tyre.
v
Pyetje: Kam pas vjedhur mė parė nga babai fshehurazi. Tani dėshiroj tė pendohem, por nuk e di se sa kam vjedhur saktėsisht, dhe mė vjen vėshtirė ti dal karshi.
Pėrgjigjie: Duhet ta vlerėsosh pėrafėrsisht pasurinė e vjedhur dhe po atė vlerė tė hollash lejohet tia kthesh babait tėnd fshehurazi, ashtu siē ia ke marrė.
v
Pyetje: Kam vjedhur prej njerėzve pasuri tė ndryshme, e tashmė jam penduar tek Allahu, por unė nuk i di adresat e tyre.
Pėrgjigjie: Duhet ti kėrkosh sa tė mundesh dhe tė kesh kohė. Nėse i gjen, kthejua dhe falėndero Allahun. Por nėse ka vdekur pronari i pasurisė, tua kthesh trashigimtarėve tė tij. E nėse nuk i gjen, pėrkundėr pėrpjekjes tėnde tė mad-he, atėherė jepe atė sadaka nė zėvendėsim tė tyre dhe bėje nijet pėr ta, edhe nėse janė jomuslimanė, sepse Allahu, nėse nuk u jep nė ahiret, i shpėrblen nė dynja.
Kjo ēėshtje ėshtė shumė e afėrt me rastin qė e cek Ibni Kajjimi nė librin e tij Medarixhus-salikin (Gradacionet e besimtarėve), se njė njeri ka vjedhur nė armatėn e muslimanėve. Pas njė kohe ai pendohet dhe e sjell atė qė ka vjedhur para gjeneralit tė ushtrisė, por, ai nuk e pranoi. Ai i tha: Si ta pranoj kur nuk di se si tua shpėrndaj ushtarėve haqet e tyre pasi qė ata janė kthyer?! I penduari shkon te njė dijetar i quajtur Haxh-xhaxh bin Shair dhe kėrkon fetva prej tij. Ai u pėrgjigj: O njeri, Allahu i njeh ushtarėt dhe i di emrat e tyre. Njė tė pestėn e pasurisė ndaje pėr buxhetin ushtarak, kurse tjetrėn jepe sadaka nė emėr tė tyre, se Allahu do ti shpėrblejė pėr tė. Ai ashtu veproi. Kur dėgjoi Muaviu tha: Sikur ta jepja unė kėtė pėrgjigje, do tė mė ishte mė e dashur se gjysma e pasurisė sime.
v
Pyetje: Ua kam grabitur pasurinė disa jetimėve, pastaj kam bėrė tregti dhe kam fituar prej tyre. Kjo pasuri ėshtė shtuar disa herė. Pastaj iu frikova Allahut dhe u pendova pėr atė qė kam bėrė. Si mė pranohet teubeja?
Pėrgjigjie: Dijetarėt islamė kanė mendime tė ndryshme rreth kėsaj ēėshtjeje. Mendoj se mendim mė i afėrt ėshtė ai i cili thotė se pyetėsi e ka pėr detyrė tua kthejė kapitalin jetimėve dhe tua shtojė gjysmėn e fitimit.
Atėherė do tė konsiderohet ortak i tyre nė fitim, kurse kapitali u mbetet atyre.
v
Pyetje: Kam blerė njė veturė me tė holla e tė cilave gjysma ishin tė fituara hallall e gjysma tjetėr haram. Vetura gjendet ende tek unė, si tė veproj?
Pėrgjigjie: Kush blen njė send qė nuk ndahet, si shtėpi apo veturė me pasuri, gjysma nga hallalli e gjysma nga harami, ai duhet tė ndajė nga pasuria tjetėr nė masė tė haramit dhe e ndan sadaka pėr pastrimin e pasurisė. Nėse kjo pjesė e pasurisė e fituar haram ėshtė hak i tjetėrkujt, duhet tua kthejė atyre me tė njėjtėn vlerė, siē e sqaruam mė parė.
v
Pyetje: Ēka tė bėhet me njė pasuri e cila ėshtė fituar nga ha-rami ose ėshtė pėrzier me pasuri hallall?
Pėrgjigjie: Kush bė tregti me mall haram duke ia ditur vendimin atij e pastaj pendohet, fitimin e kėsaj tregtie tė ndaluar e jep nė vend hallall me qėllim tė pastrimit e jo me qėllim tė sadakasė, sepse Allahu ėshtė i Pastėr dhe e do tė pastrėn.
Nėse malli haram pėrzihet me mall tjetėr, siē ėshtė rasti me dyqanxhiun i cili shet alkool sė bashku me mallin tjetėr, ai duhet tė vlerėsojė kėtė pasuri haram me njė ēmim tė pėrafėrt dhe ti nxjerrė ato tė holla nė atė mėnyrė qė mendja ti anojė se e ka pastruar mallin e tij nga harami, kurse Allahu do tia kthejė me fitim mė tė mirė, sepse ka mjaft pėr besimtarėt.
Nė pėrgjithėsi, kush ka pasuri haram dhe dėshiron tė pendohet, nėse ka qenė jomusliman kur e ka fituar pasurinė, nė momentin e teubes nuk obligohet ta nxjerrė atė, sepse Pejgamberi alejhi selam nuk i obligoi sahabėt, kur u bėnė muslimane, ta nxjerrin pasurinė qė e kanė fituar me haram. Por, nėse ka qenė musliman kur e ka fituar pasurinė nga harami dhe ka qenė i vetėdijshėm pėr kėtė, atėherė ai, po tė pendohet, duhet ta nxjerrė nga pasuria e tij atė qė ėshtė haram.
v
Pyetje: Kam pasur pasuri tė marrė nga kamata, por unė e kam harxhuar tė tėrėn, ashtu qė nuk ka mbetur gjė prej saj. Tani unė jam penduar, si tė veproj?
Pėrgjigjie: Nuk ke kurrfarė detyrė pėrveē teubes tek Allahu i madhėruar, teube tė sinqertė. Duhet ta dish se kamata ėshtė gjė e rrezikshme. Allahu urdhėron nė Kuran qė tė mos tė luftohet askush, pėrveē atyre qė e marrin kamatėn. Derisa pasuria jote nga kamata ėshtė harxhuar krejtėsisht, atėherė nuk ke nė kėtė pikėpamje kurrfarė obligimesh.
v
Pyetje: Njė njeri ka marrė ryshfet, pastaj Allahu e udhėzoi nė rrugė tė drejtė. Ētė bėjė me pasurinė e marrė nga ryshfeti?
Pėrgjigjie: Ky person ka marrė ryshfet nė dy mėnyra:
1 - Ka marrė rryshfet nga dikush qė ka qenė i detyruar ta japė kėtė, qė tė arrijė deri tek e drejta e tij, sepse nuk ka pasur tjetėr rrugėdalje pėrveēse tė japė ryshfet. Nė kėtė rast i penduari duhet tia kthejė pasurinė atij qė ia ka marrė, sepse kjo pasuri llogaritet si pasuri e plaēkitur dhe se ai qė e ke dhėnė ka qenė i detyruar ta bėjė kėtė.
2 - Ka marrė ryshfet nga dikush qė ka synuar tė arrijė disa qėllime qė nuk janė e drejtė e tij. Atij nuk i kthehet ajo qė i ėshtė marrė, por i penduari pastrohet nga kjo pasuri e ndaluar duke e shpėrndarė nė vende tė nevojshme, si fukarave pėr shembull. Ai duhet tė pendohet nga veprimi qė u ka shkaktuar dėme atyre qė ua ka marrė tė drejtat.
Pyetje: Kam bėrė punė tė ndaluara, e pėr to kam marrė tė holla. A jam e detyruar, pasi jam penduar, tua kthej kėto tė holla atyre qė mi kanė dhėnė?
Pėrgjigjie: Personi i cili bėn punė tė ndaluara ose bėn shėrbime tė ndaluara dhe pėr to merr tė holla, nėse pendohet, duhet tė pastrohet nga ajo pasuri, por nuk duhet tia kthejė atyre qė ua ka marrė.
Zinaqarja qė merr tė holla pėr zina, nėse pendohet, ato tė holla nuk ia kthen zinaqarit. Kėngėtari qė merr tė holla nga kėngėt e pandershme, po tė pendohet, nuk ia kthen ato pronarit tė banketit. Shitėsi i alkoolit apo i drogės nuk i kthen tė hollat tek ata qė ua ka shitur, nėse pendohet. Dėsh-mitari i rrejshėm, qė merr ryshfet nuk ia kthen tė hollat atij qė e ka pėrdorur si dėshmitar tė rrejshėm.
Shkak pėr kėtė ėshtė se nėse i penduari ia kthen pasurinė e ndaluar gjynahqarit, atij i dyfishohen levėrditė. Kjo nėnkupton se ai po i ndihmon pėr ti bėrė edhe mė tej gjynah Allahut, kėshtu qė duhet vetėm se tė pastrohet nga ajo pasuri. Ky ėshtė edhe mendimi kan anon Ibni Tejmiu dhe nxėnėsi i tij, Ibni Kajjimi.
v
Pyetje: Kam njė ēėshtje qė mė brengos shumė dhe mė shkakton shqetėsime tė mėdha. Fjala ėshtė se unė kam bėrė zina me njė femėr e tani nuk di se si tė pendohem. A mė lejohet martesa me tė pėr ta mbuluar ēėshtjen?
Pėrgjigjie: Aq shumė po shtrohen pyetje rreth panders-hmėrisė, kohėve tė fundit, saqė ėshtė bėrė e domosdoshme qė muslimanėt ti rishikojnė gjendjet e tyre dhe tė udhėzohen sipas Kuranit dhe Sunetit, posaēėrisht nė ēėshtj-en e uljes sė shikimit, ndalimit nė vetmi me atė qė e ke tė ndaluar, tė pėrshėndetja me femrėn e huaj dhe mbajtja e mbulesės islame. Sa i pėrket pyetjes sė sipėrshtruar, ai qė bėn zina ka vepruar nė njėrėn prej kėtyre dy mėnyrave:
1 - Ka bėrė zina me njė femėr me dhunė dhe me presion, e pėr kėtė person ėshtė obligim tia japė mehrin e standardit tė saj, si kompensim pėr dėmin qė ka shkaktuar krahas teubes sė sinqertė qė duhet tė bėjė. Nėse ėshtė duke jetuar nė njė shtet ku praktikohet sheriati, atėherė duhet ti ekze-kutohet dėnimi, nėse ēėshtja e tij ėshtė publikuar nė organet pėrkatėse tė shtetit.
2 - Ose ka bėrė zina me dėshirėn e saj. Nė kėtė rast prej tij kėrkohet vetėm teubeja. Nėse ajo lind, fėmija nuk i takon atij, nuk e ka pėr detyrė ta furnizojė, pėr shkak se fėmija ka lindur prej fasikut (e ky tanimė ka bėrė teube dhe nuk ėshtė mė fasik). Nė kėtė rast fėmija i takon nėnės e nuk guxon ti takojė zinaqarit qė ka bėrė teube.
Atij qė ėshtė penduar nuk i lejohet martesa me femrėn pėr ta mbuluar ēėshtjen. Allahu nė Kuran thotė:
Laviri nuk do tė duhej tė martohej me tjetėrkėnd, pos me ndonjė lavire ose idhujtare, e lavirja, me tė nuk do tė duhej tė martohej kush, pėrpos ndonjė lavir ose idhujtar. (Nur:3)
Nuk lejohet tė kurorėzohet njė femėr e cila nė barkun e saj mban fėmijė nga zinaja, edhe nėse ėshtė prej po tė njėjtit person. Gjithashtu nuk lejohet tė kurorėzohet njė femėr e cila nuk e di se a ėshtė me barrė apo jo. Por, nėse pendohet ai dhe pendohet edhe ajo me teube tė sinqertė dhe vėrtetohet joshtatėzania e saj, i lejohet atij ta marrė pėr grua dhe tė fillojė me tė njė jetė tė re, jetė me tė cilėn ėshtė i kėnaqur Allahu.
v
Pyetje: Kam bėrė zina me njė femėr e pastaj jemi kurorėzuar. Tashmė kanė kaluar disa vite dhe jemi penduar qė tė dy. Ēka duhet tė veprojmė tani?
Pėrgjigjie: Pasi ju veē keni bėrė teube, atėherė duhet ta ripėrtėrini kurorėzimin me kushtet e tij sheriatike. Kjo nuk ėshtė obligim tė bėhet nė gjyq (aludohet pėr shtetet islame), por mund tė bėhet edhe nė shtėpi.
v
Pyetje: Njė femėr tregon: Jam martuar me njė burrė tė ndershėm, kurse unė kam bėrė para martesės disa vepra qė Allahu nuk ėshtė i kėnaqur. Ndėrgjegjja ime mė qorton gjithmonė. Shtroj pyetjen: A duhet ti tregoj burrit tim pėr atė qė kam bėrė nė tė kaluarėn?
Pėrgjigjie: Nuk duhet asnjėri prej bashkėshortėve ti tre-gojė tjetrit pėr atė qė ka bėrė nė tė kaluarėn prej gjėrave tė ndaluara. Ai qė sprovohet me diēka prej kėtyre ndytėsirave, le tė mbulohet me atė qė e mbuloi Allahu. Atij i mjafton pendimi i sinqertė.
Ndėrsa ai qė martohet me beqareshė e pastaj me rastin e takimit gjenital vėren se nuk ėshtė e virgjėr, i lejohet qė tia marrė mehrin dhe ta ndajė. Nėse e sheh se ėshtė penduar pėr atė qė ka bėrė, ia mbulon dhe vazhdon jetėn me te, ai ka shpėrblimin dhe sevapin e madh prej Allahut.
v
Pyetje: Me ēka obligohet ai qė ka bėrė teube nga homoseksualiteti?
Pėrgjigjie: Pėr personat e tillė kėrkohet tė bėhet njė teube e madhe, sepse nuk ka popull qė ka dėnuar Allahu si popullin e Lutit, pėr shkak tė marrėzisė dhe fatalitetit tė kėsaj pune tė felliqur. Dėnimi i tyre ishte:
1 - Allahu ua mori sytė dhe mbetėn tė verbėr duke u rrahur ndėrmjet tyre, siē tha Allahu nė Kuran:Ne ua verbuam sytė atyre
2 - U dėrgoi njė erė tė forte.
3 - U praptoi shtėpitė duke ua kthyer kulmet nė themelet e tyre.
4 - Nga qielli u lėshoi gurė tė argjiltė dhe tė fortė saqė i shkatėrroi tėrėsisht.
Andaj edhe dėnimi qė u ekzekutohet bėrėsve tė kėsaj pune tė fėlliqtė ėshtė mbytja, qoftė i martuar apo i pamartuar, siē tha Muhammedi alejhi selam: Kė e gjeni duke e bėrė punėn e popullit tė Lutit, mbytni atė qė e bėn dhe atė tė cilit i bėhet.
Transmetojnė Ebu Davudi, Tirmidhiu dhe Ibni Maxhe.
v
Pyetje: Jam penduar tek Allahu, por mė kanė mbetur disa gjėra tė ndaluara, si, disa instrumente muzikore, kaseta dhe videofilma. A mė lejohet ti shes, veēanėrisht kur ato kushtojnė shtrenjtė?
Pėrgjigjie: Gjėrat e ndaluara ėshtė e ndaluar tė shiten, gjithashtu edhe fitimi prej tyre ėshtė i ndaluar. Pejgamberi alejhi selam ka thėnė: Kur Allahu njė gjė e bėn haram, e bėn haram edhe fitimin e saj. (Ebu Davudi). Ēdo gjė qė dihet se tjetri do ta pėrdorė nė haram, nuk i lejohet shitja, sepse Allahu e ka ndaluar njė gjė tė tillė kur tha: Mos e ndihmoni njėri-tjetrin nė mėkate dhe armiqėsi. Sado qė tė humbėsh nga pasuria e kėsaj bote, ajo qė e ka Allahu ėshtė mė e mirė dhe mė e pėrjetshme, sepse Ai ti kompenson me tė mirat dhe dhuntitė e Tij.
v
Pyetje: Kam qenė nė rrugė tė devijuar dhe kam pėrhapur ide ateiste. Kam shkruar tregime dhe artikuj me pėrmbajtje ateiste. Poezinė time e kam pėrdorur pėr pėrhapjen e lirisė sė pakufizuar dhe gjėrave tė ndaluara. Por, mėshira e Alla-hut mė kapi dhe mė nxori nga errėsira nė dritė dhe mė udhėzoi. Si tė pendohem?
Pėrgjigjie: Kjo, pėr Zotin, ėshtė dhunti dhe mirėnjohje e madhe. Ai tė ka udhėzuar, andaj edhe falėnderoju Atij dhe kėrko prej Allahut pėrforcim dhe ndihmė.
Ai qė pėrdor gjuhėn dhe lapsin e tij pėr ta luftuar Islamin dhe pėr tė shpėrndarė bindje tė devijuara ose risi shkatėrruese dhe krime e vepra tjera tė kėqija, duhet tė veprojė si vijon:
E para: Ta publikojė pendimin e vet nga tė gjitha tė kaluarat dhe ta shpallė para masės tėrheqjen e tij me tė gjitha format dhe mundėsitė, me qėllim qė tu kėrkojė falje atyre qė i largoi nga e vėrteta dhe ta tregojė tė pavėrtetėn nė tė cilėn ka qenė, qė tė mos mbetet i mashtruar ai i cili ėshtė ndikuar prej tij mė parė. Ti pėrgenjėshtroj dilemat qė para-shtronte dhe gabimet qė bėnte, nė mėnyrė qė ta pastrojė veten pėr atė qė ka thėnė. Ky sqarim ėshtė prej kushteve kryesore tė teubes sė kėtij personi. Allahu thotė:
Pėrveē atyre qė pendohen, qė pėrmirėsohen dhe qė u shpjegojnė njerėzve (tė vėrtetėn), tė tillėve ua pranoj pendimin, se Unė pranoj shumė pendimin, jam mėshirues. (Bekare 160)
E dyta: Ta shfrytėzojė penėn dhe gjuhėn e vet nė pėrhapjen e mėsimeve islame. Ti angazhojė forcat dhe mundėsitė e veta nė ndihmėn e fesė sė Allahut dhe tua mėsojė njerėzve hakun dhe ti ftojė nė tė.
E treta: Ti pėrdorė kėto forca pėr kundėrvėnie ndaj armiqve tė Allahut dhe ti zbulojė ata dhe planet e tyre, mu ashtu siē u ka ndihmuar mė parė, dhe ti pėrgėnjeshtr-ojė idetė e armiqve tė Islamit. Tė bėhet shpatė e ithtarėve tė hakut kundėr ithtarėve tė batilit. Si p.sh. nėse ka bindur ndonjė person, qoftė edhe nė ndonjė tubim tė caktuar pėr lejimin e ndonjė harami, siē ėshtė rasti me kamatėn, gjoja se ka dobi qė e lejojnė, duhet ti kthehet atij dhe tia sqarojė tė vėrtetėn ashtu siē e devijoi mė parė, ashtu qė personi ta mohojė atė.
Allahu ėshtė mė i miri Udhėzues!
O rob i Allahut, Allahu e ka tė hapur derėn e teubes, a mendon tė strehohesh? Ja se ēka thotė Pejgamberi alejhi selam: Vėrtet, teubeja ka njė derė, dy krahėt e sė cilės janė tė gjerė sa lindja dhe perėndimi (sipas njė versioni tjetėr: Gjėrėsia e saj ėshtė sa shtatėdhjetė vite ecje). Nuk mbyllet derisa tė lindė Dielli nga perėndimi.
Transmeton Taberaniu.
Sipas njė hadithi tjetėr, Allahu thėrret: O robėrit e Mi, ju bėni gjynahe natėn dhe ditėn, e Unė (mund) ti fal tė gjitha gabimet. Kėrkoni falje prej Meje qė tu fal juve.
Transmeton Muslimi.
A ke bėrė istigfar?!
Allahu e zgjat Dorėn natėn qė tia falė njeriut gabimet e ditės. Dhe e zgjat Dorėn ditėn qė tia falė njeriut gabimet e natės. Allahu e do atė qė kėrkon falje, a je drejtuar me falje kah Ai?
Pėr Allahun, janė shumė tė ėmbla fjalėt e tė penduarit kur thotė:
Tė lutem Ty me Madhėrinė Tėnde dhe pėrulshmėrinė time. Nėse nuk mė mėshiron, tė lutem, me fuqinė Tėnde dhe dobėsinė time dhe me panevojshmėrinė Tėnde ndaj meje dhe nevojėn time tė madhe ndaj Teje. Ja ku ėshtė balli im (aludon nė sexhde) me gėnjeshtrat dhe gabimet e mia para Teje. Robėr pėrveē meje Ti ke shumė, pėrveēse unė nuk kam zotėri tjetėr pėrveē Teje. Nuk kam strehim dhe shpėtim pos nė Ty. Tė lutem me lutjen e tė ngratit dhe tė pėrulem me pėruljen e tė nėnshtruarit duarthatė. Tė lutem me lutjen e tė frikėsuarit tė verbėr dhe me lutjen e atij qė e ka pėrulur qafėn pėr Ty, e ka lėshuar pėrdhe hundėn pėr Ty, i janė pėrlotur sytė pėr Ty dhe e ka nėshtruar zemrėn pėr Ty.
Thellohu nė tregimin e mėposhtėm dhe nė urtėsinė e tij sa i pėrket teubes:
Tregohet se nje njeri i devotshėm duke ecur rrugės pa njė derė qė u hap. Nga ajo doli njė fėmijė duke qarė dhe duke kėrkuar ndihmė. Pas tij shkonte nėna e tij duke e ndjekur, derisa e pėrzuri. Ia mbylli derėn para syve tė tij dhe u kthye. Fėmija shkoi jo fort larg e pastaj u ndal dhe mendoi. Pa se nuk ka strehim pėrveēse nė shtėpinė e tij prej nga edhe doli, pa se askush nuk kujdeset pėr tė, veēse nėna e tij. U kthye me zemėr tė thyer dhe tė pikėlluar. Kur u kthye, derėn e gjeti tė mbyllur. Atėherė u shtri para derės e faqja e tij prekte pragun, kurse gjumi e zuri duke i rrjedhur lotėt njė pas njė. Pas njė kohe doli nėna e tij; kur e pa nė kėtė gjendje, hodhi veten mbi tė dhe e shtrėngoi fort. Filloi ta puthė dhe tė qajė duke thėnė: O biri im, ku mund tė shkosh pa nėnėn dhe kush tė ndihmon veē meje? A tė kam thėnė mos mė kundėrshto dhe mos mė detyro tė tė dėnoj e tė veproj kundėr natyrės qė ma dha Allahu, me mėshirė dhe dashuri ndaj teje? Pastaj e mori dhe hyri brenda. Por, Pejgamberi alejhi selam thotė: Allahu ėshtė mė i Mėshirshėm ndaj robėrve tė Vet se kjo nėnė ndaj fėmijės sė saj.
Transmeton Muslimi
Ku ėshtė mėshira e nėnės nė krahasim me mėshirėn e Allahut, e cila ka pėrfshirė ēdo gjė? Allahu gėzohet kur robi i drejtohet me teube Atij. Ne nuk guxojmė ta marrim nėpėr kėmbė tė mirėn e Allahut, i Cili gėzohet pėr pendimin e robit tė Vet mė tepėr sesa njė njeri qė, gjatė udhėtimit tė tij nė njė vend tė shkretė, ndalet nė njė vend tė pasigurt, ndėr-kohė qė me vete ka kafshėn (bartėsen) nė tė cilėn gjendet ushqimi dhe pija e tij. U ndal tė pushojė nėn hijen e njė peme. Koka iu pėrkul dhe bėri njė gjumė nėn kėtė pemė. Kur u zgjua, pa se kafsha e tij e kishte lėnė dhe filloi ta kėrkojė. Iu ngjit njė kodrine qė tė shikojė, por nuk pa gjė, pastaj iu ngjit tjetrės, por edhe nga ajo nuk pa gjė. Kur nga lodhja e kaploi vapa dhe etja, tha: Do tė kthehem te vendi ku isha dhe do tė shtrihem aty derisa tė vdes. Iu kthye pemės dhe u shtri nėn hijen e saj i mėrzitur dhe i pashpresė pėr kafshėn e tij. Derisa ishte i shtrirė, rastėsisht ngriti kokėn, kur: kafsha i qėndronte para syve duke tėrhequr frerėt e veta. Mbi te ishin edhe ushqimi edhe pija, e ai e kapi pėr freri. Pra, Allahu gėzohet mė tepėr pėr teuben e besimtarit sesa ky njeri pėr kafshėn dhe ushqimin e tij. (Hadithi i vėrtetė)
Dije vėlla i dashur, se kur i penduari i sinqertė ėshtė me Allahun, gjynahu i tij i shkakton thyerje nė zemėr dhe turp para Tij, kurse dėnesja (nga dhimbsuria dhe lotėt) e tė penduarit ėshtė e dashur te Zoti i Gjithėsisė.
Derisa robi besimtar i ka vėnė gjynahet e tij nė dritė tė syve dhe i pėrjeton me keqardhje dhe pendim, gjynahet e tij do te zėvendėsohen me adhurim dhe vepra tė mira, aq sa ndoshta edhe shejtani thotė: Ah i mjeri unė, mė mirė do tė ishte sikur mos ta kisha futur nė kėtė gjynah! Andaj edhe disa tė penduar bėhen mė tė mirė pas gjynahut.
Allahu nuk heq dorė nga robi i vet asnjėherė, nėse ai i drejtohet dhe pendohet para Tij. Tė marrim shembull njė djalė qė ka jetuar nėn prehėrin e babait tė tij, me tė gjitha tė mirat si nė ushqim, veshmbathje dhe edukatė, dhe babai i tij ėshtė pėrpjekur pėr tė gjitha nevojat. Njė ditė babai e dėrgon pėr njė nevojė tė tij. Nė rrugė i del njė grabitqar dhe e robėron. E merr me vete dhe e dėrgon nė vendin e tij. Atje fillon tė sillet shumė keq me tė saqė fillon edhe ta rrahė. E ky gjithmonė kujtonte sjelljen e mirė tė babait dhe, sa herė qė i kujtohej edukata dhe mirėsitė e tij, nga zemra i shpėrthente pikėllimi dhe mėrzia.
Sa ishte nėn robėrinė e kėtij grabitqari, prej tė cilit edhe e priste edhe fundin, ktheu shikimin kah vendlindja e tij kur pa se babai po i afrohet afėr. Atėherė vrapoi dhe e pėrqafoi shtrėngueshėm duke kėrkuar ndihmė: O baba! O baba! Shihe birin tėnd nė ēfarė gjendje ėshtė! Lotėt i ridhnin gurrė mbi faqet e babait tė tij nga pėrqafimi, kurse armiku po i afrohej pėr ta marrė. Kur e pa atė, filloi ta shtrėngojė babain e tij edhe mė tepėr dhe nuk e lėshonte.
Ēka mendon, a mund tia dorėzojė prindi birin e vet grabitqarit nė kėtė situatė dhe tė ndahet prej tij?! Kurrsesi! E ēka mendon atėherė pėr Atė qė ėshtė mė i mėshirshėm me robin e Tij sesa babai me birin e tij apo nėna me birin e saj. Lum ai rob qė vrapon kah Zoti i tij e ikėn nga armiku dhe nė derėn e Tij qėndron i kėrrusur me ballė tė pluhuro-sur nga dheu i pragut, e duke qarė para Tij thotė: O Allah, mėshiroje atė qė nuk ka mėshirues tjetėr pėrveē Teje; ndihmės tjetėr pėrveē Teje; strehues tjetėr pėrveē Teje; dhe kujdestar tjetėr pėrveē Teje! Ky ėshtė i gjori, i varfėri dhe lutėsi Yt. Ti je mbrojtėsi i tij dhe me Ty ėshtė lumturia e tij. Ska kush qė e strehon dhe e shpėton veē Teje!
Eja tu bashkangjitemi veprave tė mira dhe shpėrbli-meve tė mėdha. Eja ti shoqėrojmė besimtarėt e sjellshėm dhe tė moralshėm le tė jemi syēelė e mos tė ēalojmė pasi tė drejtohemi dhe mos tė humbasim pasi tė udhėzohemi.
Paqja, mėshira dhe bekimi i Allahut qoftė pėrherė me ju!